Denk je dat het allemaal wel meevalt met teruglopend zoekverkeer? 'Het wordt een bloedbad', zegt CloudFlare

Featured Session: The Internet After Search

Door: Gerson Veenstra

Zoekverkeer loopt terug. Dat is een feit. De belangrijkste oorzaak: AI. Maar in Nederland viel het tot nu toe nog relatief mee. Tot een paar maanden terug in elk geval. Je zou kunnen denken dat we in Nederland een uitzondering zijn en het misschien wel meevalt. Matthew Prince van CloudFlare haalt dat compleet overeind. En als je denkt: wat weten zij er nou van? 20 procent van het wereldwijde internetverkeer loopt via CloudFlare. 

Tijdens 'The Internet After Search' laat Prince zien hoe snel het web verandert. Niet omdat er minder internetgebruik is, maar omdat het gedrag compleet verschuift. Websites krijgen nog steeds verkeer, alleen komt dat steeds vaker niet meer van mensen.

'Het internet krijgt een ander soort gebruiker'

Volgens Prince ligt botverkeer al jaren rond de twintig procent van al het internetverkeer. Maar dat gaat snel veranderen. Hij verwacht dat rond 2027 bots meer verkeer genereren dan mensen. Dat komt vooral doordat AI-agents het web anders gebruiken dan wij. Waar een mens misschien vijf websites bezoekt om iets uit te zoeken, gaat een AI-agent volgens hem duizenden pagina's langs.

"Als een mens een taak uitvoert, bezoekt die misschien vijf websites. Een agent gaat vaak duizend keer zoveel sites langs." Dat betekent dat het internet zelf groter en drukker wordt. Maar het soort bezoek waar websites hun geld mee verdienen, namelijk menselijk bezoek, neemt juist af.

Het klassieke webmodel werkt niet meer

Daar zit volgens Prince de kern van de verandering. Het internet draaide dertig jaar lang op een simpel model: maak content, trek verkeer en verdien geld via advertenties of abonnementen. Maar dat model valt uit elkaar zodra AI het antwoord geeft in plaats van de website.

Zijn uitleg is simpel: "Bots klikken niet op advertenties." De gebruiker krijgt het antwoord via ChatGPT, Claude of een andere assistent en komt niet meer op de website terecht. Daarmee verdwijnt een groot deel van het verkeer waar veel sites van afhankelijk zijn.

AI maakt het steeds moeilijker om verkeer te krijgen

Cloudflare ziet dat effect al jaren in de data. Volgens Prince was het 18 maanden geleden al twintig keer moeilijker om verkeer uit Google te krijgen dan tien jaar geleden. Inmiddels is dat ongeveer vijftig keer moeilijker. De reden is duidelijk: Google geeft steeds vaker zelf het antwoord via AI-overviews en antwoordboxen. Maar bij AI-assistenten is het effect nog extremer.

Prince zegt: "Achttien maanden geleden was het 1500 keer moeilijker om verkeer uit OpenAI te krijgen dan uit het oude Google. Nu is dat meer dan 33.000 keer moeilijker." Gebruikers vertrouwen het antwoord van de AI en klikken simpelweg niet meer door. "Gebruikers vertrouwen de output van de behulpzame robot. Ze klikken niet op de voetnoten."

AI wordt de nieuwe interface van het web

Volgens Prince moeten we dit zien als een platformverschuiving. Het internet maakte eerder al de stap van desktop naar social en daarna naar mobiel. Nu verschuift het naar AI. Dat betekent dat mensen informatie steeds vaker via een assistent krijgen in plaats van via een website.

Prince gebruikt een mooi beeld om dat uit te leggen. Hij zegt dat hij oude afleveringen van 'The Jetsons' terugkijkt. In die futuristische cartoon krijgt het gezin bijna alle informatie via Rosie, de huishoudrobot. "Rosie zegt niet waar ze haar informatie vandaan heeft. Ze geeft gewoon het antwoord."

Volgens Prince is dat precies de kant waar het internet op beweegt. Mensen vertrouwen de assistent die meestal gelijk heeft. Niet per se de bron waar de informatie vandaan komt.

Waarom unieke informatie belangrijker wordt

Toch ziet Prince niet alleen problemen. AI-modellen hebben namelijk informatie nodig die nergens anders staat. Hij vergelijkt alle kennis in AI-modellen met een blok Zwitserse kaas: veel kennis, maar ook veel gaten.

"AI-bedrijven willen mensen betalen om de gaten in die kaas te vullen." Dat betekent dat unieke, lokale en originele informatie juist waardevoller kan worden. Niet nog een samenvatting van hetzelfde nieuws, maar kennis die alleen jij hebt.

De echte vraag voor websites

De belangrijkste vraag die boven de sessie hangt is uiteindelijk simpel: wat is straks nog de rol van websiteverkeer? Het internet zelf groeit sneller dan ooit. Maar AI komt steeds vaker tussen gebruiker en website te staan.

Daarmee verandert de waarde van traffic fundamenteel. Of zoals Prince het zelf zegt: "Traffic is eigenlijk altijd een slechte graadmeter voor waarde geweest."

De komende jaren draait het dus niet alleen om vindbaarheid in search. De echte vraag wordt: hoe blijf je waardevol als mensen niet meer doorklikken, maar AI jouw informatie wel gebruikt?

'Het wordt een bloedbad'

Prince waarschuwt ook voor een ander gevolg van de AI-verschuiving: wat het gaat doen met werk in de tech- en internetindustrie. Volgens hem zien vrijwel alle CEO’s op dit moment hetzelfde patroon. Teams die AI intensief gebruiken worden in korte tijd veel productiever, soms tien tot zelfs honderd keer.

Dat klinkt positief, maar het heeft ook een harde keerzijde. Als sommige mensen honderd keer zo productief zijn als anderen, wordt het voor bedrijven moeilijk om organisaties op dezelfde manier te blijven inrichten.

Prince formuleert het ongewoon scherp: "Het gaat een bloedbad worden. Er gaan enorme ontslagen vallen in de hele industrie." Volgens hem worstelen veel leiders nu met dezelfde vraag: hoe krijg je iedereen mee in deze nieuwe manier van werken? Want vasthouden aan de oude manier is volgens hem geen optie. Zijn advies is dan ook direct: "Als je blijft uitleggen waarom de oude schroevendraaier beter is dan de elektrische, ga je het niet redden."

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga. 

Is dit de laatste stuiptrekking van BuzzFeed?

Door: Gerson Veenstra

De titel van de sessie belooft heel wat. Maar dat is een titel en laat dat nou net iets zijn waar BuzzFeed heel goed in is. Verder voelde deze sessie vooral als een laatste snak naar adem. En de haperende presentatie droeg daar op een cynische manier ontzettend aan bij. 

Ooit was BuzzFeed een van de meest invloedrijke mediabedrijven op internet. Rond 2014 domineerden de quizzen, lijstjes en virale artikelen de Facebook-feeds van miljoenen mensen. BuzzFeed groeide razendsnel door die enorme distributie via sociale media. Maar dat internet bestaat niet meer.

Volgens oprichter Jonah Peretti. Peretti hebben twee grote verschuivingen het speelveld veranderd. Eerst maakte het internet distributie bijna gratis. Waar mediabedrijven vroeger geld verdienden met drukpersen, tv-kanalen of bioscopen, kan nu iedereen content publiceren en verspreiden. Dat ondermijnde het traditionele businessmodel van media.

Daarna schoof de waarde volgens hem op naar productie. Grote studio’s konden nog geld verdienen met dure producties die moeilijk te kopiëren waren, zoals Marvel-films of series met hoge productiekosten. Maar nu komt AI ook daar tussen.

AI maakt ook productie steeds goedkoper

Tijdens de sessie laat Peretti voorbeelden zien van AI-video’s die steeds meer lijken op professionele filmproducties. Daarmee valt opnieuw een stuk schaarste weg. Niet alleen distributie wordt goedkoop, ook productie.

Volgens hem heeft dat grote gevolgen voor de hele mediawereld. "AI komt op je industrie af. Het komt op elke industrie af", zegt hij.

Als zowel distributie als productie hun waarde verliezen, verschuift de waarde volgens Peretti naar iets anders. Naar dingen die moeilijker te automatiseren zijn. Hij noemt er drie: smaak, cultuur en gemeenschap.

De toekomst ligt volgens Peretti bij smaak, cultuur en community

Smaak gaat volgens hem over producten met een duidelijke stijl en identiteit. Apps of formats waar menselijke keuzes en creativiteit zichtbaar blijven.

Cultuur gaat over gedeelde ervaringen. Niet alleen gepersonaliseerde feeds, maar momenten waar veel mensen tegelijk naar kijken of aan meedoen. Van grote evenementen tot niche fandoms. En gemeenschap gaat over plekken waar mensen elkaar ontmoeten en interactie hebben, online of offline.

Volgens Peretti wordt dat belangrijker omdat veel sociale media inmiddels een negatief gevoel oproepen. Hij verwijst naar onderzoek waaruit blijkt dat veel mensen liever in een wereld zouden leven zonder apps als TikTok of Instagram. Ze gebruiken ze nog wel, maar vooral uit gewoonte. Daarmee probeert hij een nieuwe richting te schetsen voor internetproducten: minder eindeloos scrollen, meer gedeelde ervaringen.

BuzzFeed probeert zelf ook te veranderen

In zijn verhaal zit ook duidelijk een vergelijking met BuzzFeed zelf. Het bedrijf werd ooit groot dankzij virale distributie op platforms als Facebook. Artikelen werden massaal gedeeld, maar het publiek was vluchtig.

Vandaag ziet dat er anders uit. Volgens Peretti komt het grootste deel van het BuzzFeed-publiek nu direct naar de site of app. Het bereik is kleiner dan in de virale jaren, maar mensen blijven langer en reageren meer.

BuzzFeed investeert daarom meer in community. Zo noemt Peretti trots dat hun commentsectie een van de vriendelijkste op internet is. Mensen maken er content voor elkaar en reageren actief op elkaar. Het is een duidelijke verschuiving: minder afhankelijk van platforms, meer focus op een eigen publiek.

Nieuwe apps moeten laten zien hoe dat werkt

Om die nieuwe richting verder te verkennen lanceert BuzzFeed een nieuwe incubator: Branch Office. Vanuit die tak ontwikkelt het team experimentele apps die AI gebruiken om mensen samen dingen te laten maken of beleven.

Een voorbeeld is een app waarin vrienden in een groepschat samen beelden en memes kunnen maken met AI. Het doel is niet om content zo efficiënt mogelijk te produceren, maar om samen te spelen met creativiteit.

Een andere app stuurt gebruikers elke dag op pad met een foto-opdracht die voor iedereen hetzelfde is. Zo ontstaat volgens het team een gedeeld moment in plaats van een gepersonaliseerde feed. Het zijn duidelijk experimenten. Kleine, speelse producten die moeten laten zien hoe AI ook sociale ervaringen kan versterken in plaats van vervangen.

BuzzFeed zoekt opnieuw een plek op internet

De sessie voelt daardoor minder als een grote aankondiging en meer als een moment waarop BuzzFeed zijn volgende fase probeert te definiëren. Het bedrijf dat ooit het virale internet vormgaf, zoekt nu een rol in een web dat opnieuw verandert.

Peretti’s verhaal is dat de volgende fase van internet niet draait om meer content of betere algoritmes, maar om plekken waar mensen zich verbonden voelen.

Of BuzzFeed daar opnieuw een grote speler in wordt? Als je het mij vraagt: kansloos. Iedereen die een beetje kan vibecoden, kan dit ook. Hier is geen brood mee te verdienen. En dat zag ik ook in de ogen van Peretti. Een beetje triest vind ik het wel, want ik heb hem op dit podium ook wel eens totaal anders gezien. Dat is alleen wel lang geleden. 

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga. 

Dit is echt AI for good: hoe mensen dankzij ElevenLabs hun eigen stem terugkrijgen

Hello Again: Restoring Voices with AI

Door: Gerson Veenstra

Ik wist dat ik met deze sessie een risico liep, maar dat ik al binnen een paar minuten in tranen zou zijn, had ik niet verwacht. Misschien omdat ik in het afgelopen jaar, waarin ik te horen kreeg dat ik snel zou overlijden, ook wel eens heb gedacht: zal ik een AI-stem maken van mijzelf? We kunnen heel kritisch zijn over AI en dat is vaak terecht, maar dit is een fantastisch voorbeeld van de toegevoegde waarde van AI. AI for good. 

'Hello Again: Restoring Voices with AI' draaide om een simpele maar grote vraag: wat gebeurt er als iemand niet alleen zijn stem verliest, maar ook een deel van zijn identiteit? In deze SXSW-sessie lieten ElevenLabs, moderator Kamala Avila-Salmon, medeoprichter Mati Staniszewski, Rebecca Gayheart Dane en ALS-advocaat Yvonne Johnson zien dat AI hier niet afstandelijk of koud voelt, maar juist heel menselijk.

Dat bleek al in de opening. Sophia Noel, die meewerkte aan het impactprogramma en de docuserie '11 Voices', zette meteen neer waar het hier echt om ging. Een stem is niet alleen geluid, zei ze. Een stem is identiteit, persoonlijkheid en een manier om contact te maken met de mensen om je heen. En als iemand die stem verliest door ziekte of letsel, dan verdwijnt er dus veel meer dan alleen een manier om woorden uit te spreken.

Yvonne liet voelen wat er echt op het spel staat

Het emotionele hart van de sessie was Yvonne Johnson. Zij leeft met ALS en gebruikt een met AI herstelde versie van haar eigen stem. In de film en op het podium maakte ze pijnlijk duidelijk wat er verloren gaat als spreken steeds moeilijker wordt. "Mijn stem is een groot deel van mijn identiteit. Mijn stem was onderdeel van mijn persoonlijkheid", zegt ze.

Dat is de kern van de hele sessie. Want als je stem verandert of verdwijnt, raak je niet alleen woorden kwijt. Je raakt ook een deel van jezelf kwijt. Yvonne vertelde hoe ze eerst volop meedeed in gesprekken en later steeds meer aan de zijlijn kwam te staan. Niet omdat ze niets meer te zeggen had, maar omdat haar stem haar in de steek liet. Ze omschrijft hoe ze van actief deelnemen verschoof naar luisteren, observeren en hopen dat ze nog mee kon doen.

Juist dat gevoel van isolatie maakte veel indruk. Deze technologie gaat dus niet alleen over communicatie, maar ook over meedoen. Over gehoord worden. Over niet uit beeld raken in je eigen leven.

Daarom kwam haar uitspraak 'ALS definieert mij niet', ook zo sterk binnen. Dat was duidelijk haar boodschap aan de zaal: kijk niet alleen naar de ziekte, maar naar de mens zelf. Ik ben het daar helemaal mee eens en heb dat ook al vaker bepleit: je bent meer dan een patiënt. 

Het moment dat de zaal stil kreeg

Het sterkste moment van de sessie was het fragment waarin Yvonne haar AI-stem gebruikt tijdens een vernieuwing van haar trouwgeloften. Dat was geen demonstratie van een handige tool, maar een intiem moment dat opeens weer mogelijk werd.

Ze vertelde dat er maar 10 tot 15 minuten aan oude WhatsApp-berichten of andere opnames nodig waren om haar stem terug te halen. Toen ze die voor het eerst hoorde, dacht ze: "Ja, ik ben terug."

Dat is misschien wel de zin die het beste samenvat waar deze sessie over ging. Niet: de techniek werkt. Niet: wat bijzonder dat dit kan. Maar: ik ben terug. Die toepassing van AI geeft iemand dus niet alleen een hulpmiddel, maar ook herkenning, eigenheid en een stuk waardigheid terug.

In dat fragment zegt ze tegen haar man: "Vandaag wil ik publiekelijk mijn liefde en dankbaarheid uitspreken." Juist omdat dat met haar eigen stem gebeurt, komt het zo hard binnen. Het is geen vervanging van iets menselijks, maar juist een manier om iets menselijks terug te brengen.

Het gaat om regie, niet alleen om techniek

Kamala Avila-Salmon sloeg de spijker op zijn kop toen ze zei dat het herstellen van iemands stem niet alleen om communicatie gaat, maar om empowerment. Dat woord kwam vaker terug en terecht. Een herstelde stem geeft iemand niet alleen een manier om iets over te brengen, maar ook meer regie over hoe dat gebeurt.

Rebecca Gayheart Dane maakte dat nog concreter vanuit haar ervaring met haar overleden man Eric Dane. Zij vertelde dat de stem die ElevenLabs voor hem ontwikkelde niet alleen klonk als hij, maar ook zijn expressie terugbracht. Zijn humor. Zijn manier van praten. Zelfs, zoals zij het mooi omschreef, de glimlach in zijn stem.

Dat detail is belangrijk. We praten vaak over AI alsof het vooral gaat over snelheid, schaal en efficiëntie. Hier ging het juist over nuance. Over de kleine menselijke kenmerken die iemand tot zichzelf maken.

Rebecca zei ook iets wat bleef hangen: het is makkelijk om voor iemand anders te communiceren, maar niet om je voor iemand anders uit te drukken. Precies daar zit het verschil. Een partner of verzorger helpt misschien met praktische communicatie, maar neemt niet de unieke stem van die persoon over. Juist daar maakt deze toepassing van AI het verschil.

Dit is geen robotstem, maar een menselijk hulpmiddel

Mati Staniszewski legde uit hoe het proces werkt. Als er oude opnames bestaan, gebruikt ElevenLabs die om een stem terug op te bouwen. Daarna volgt het finetunen: klopt het accent, de intonatie, het ritme, de stijl? Pas daarna komt die stem in een app of op een apparaat waarmee iemand die in het dagelijks leven gebruikt.

Belangrijk is dat dit proces snel gaat. Volgens Mati soms in drie of vier dagen. Dat is bij aandoeningen als ALS extra relevant, omdat tijd dan kostbaar is. Snelheid is hier geen luxe, maar noodzaak.

Ook Yvonne liet zien hoe praktisch dat in het dagelijks leven werkt. Op haar telefoon of tablet typt ze wat ze wil zeggen, waarna haar eigen stem het uitspreekt. En gelukkig zat daar ook humor in. Ze zei dat je met de app ook alvast gesprekken kunt opslaan, of iemand eens goed de waarheid kunt zeggen. Dat soort luchtige momenten maakten de sessie menselijk, zonder de zwaarte van het onderwerp weg te drukken.

Dit is een fragment van de sessie waarbij Yvonne laat zien en horen hoe ze haar AI-stem gebruikt:

Waar ElevenLabs naartoe wil

Interessant was dat de sessie niet bleef hangen bij wat er nu al mogelijk is. Mati schetste ook waar ElevenLabs naartoe wil en dat maakte het verhaal breder.

Volgens hem gaat audio een standaardvorm worden voor verhalen, met een veel grotere diversiteit aan stemmen. Niet steeds dezelfde neutrale of generieke stem, maar stemmen die echt verschillen in klank, achtergrond en karakter. Dat sluit goed aan bij wat eerder in de sessie werd gezegd: als technologie menselijker wordt, dan hoort daar ook meer variatie in stemmen bij.

Daarnaast wil ElevenLabs taalbarrières afbreken. Het idee is dat iemand straks in een andere taal kan spreken, maar wel met zijn of haar eigen stem en accent. Dat is een groot idee, maar in deze context voelde het logisch. Want als een stem zo sterk verbonden is met iemands identiteit, dan is het veelzeggend dat juist die identiteit ook overeind moet blijven als iemand over grenzen of talen heen communiceert.

En er zat nog een derde gedachte onder: stem wordt een steeds belangrijker onderdeel van hoe we technologie gebruiken. Niet als iets kunstmatigs dat tussen mens en machine in hangt, maar als een natuurlijkere manier van contact. Juist in deze sessie voelde dat niet als toekomstpraat, maar als een logisch vervolg op wat er nu al gebeurt.

'AI for good' kreeg hier echt betekenis

Het centrale idee van de sessie was helder: AI hoeft niet alleen iets te vervangen. AI kan ook iets herstellen. Dat klinkt simpel, maar het schuift het gesprek over kunstmatige intelligentie wel meteen een andere kant op.

Dat bleek ook uit de reacties op het podium. Rebecca noemde dit het beste voorbeeld van AI die op een goede manier wordt ingezet. Yvonne keek vooruit en zei dat AI levens verandert van mensen met non-standaard spraak, omdat zij daarmee weer zelfstandig voor zichzelf spreken, hun zelfvertrouwen terugpakken en hun identiteit vasthouden.

Dat was misschien wel de belangrijkste boodschap van deze sessie. De discussie over AI gaat vaak over angst: banen verdwijnen, mensen raken de controle kwijt, technologie wordt onpersoonlijk. Die zorgen bestaan en vaak terecht. Maar hier zag ik een toepassing die precies de andere kant op beweegt. Deze technologie maakt een mens niet kleiner, maar hoorbaarder.

Waarom dit verhaal blijft hangen

Wat deze sessie zo sterk maakte, was dat niemand AI neerzette als wondermiddel. Het ging niet om een grootse belofte dat technologie alles oplost. Het ging om iets veel menselijkers: een stukje van jezelf terugkrijgen.

Yvonne liet zien dat een stem niet alleen geluid is, maar ook humor, liefde, karakter en aanwezigheid. Rebecca liet zien wat dat voor een gezin betekent. En ElevenLabs liet zien dat technologie pas echt waarde krijgt als die aansluit op een menselijk probleem dat ertoe doet.

Misschien is dat ook waarom deze sessie zo binnenkwam. Niet omdat hier de meest spectaculaire AI-toepassing stond, maar omdat hier iets anders gebeurde: technologie verdween even naar de achtergrond en de mens kwam weer vol in beeld.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga. 

Misschien hebben we nog een mens nodig, zegt Faith Popcorn

Door: Gerson Veenstra

Zo chaotisch als SXSW op dit moment kan voelen doordat het Austin Convention Center er niet is, zo chaotisch was deze sessie ook. Maar wat wil je: een combinatie van de wereldberoemde en extravagante futurist Faith Popcorn, Sarah Davanzo en dan ook nog een AI-spreker en haperende WiFi. Het onderwerp: de spanning die ontstaat nu AI onze kijk op menselijke invloed, regie en macht op scherp zet. 

Na de chaotische opening krijgt de zaal een primeur. Op het scherm verschijnt Delphi. "Ik ben Delphi, de eerste synthetische futurist ter wereld." Ze presenteert zichzelf als een bundeling van 'honderden vrouwelijke futuristen' en schermt met indrukwekkende hoeveelheden data. "Mijn intelligentie komt van duizenden uren en het verwerken van petabytes aan data."

Ze leert continu bij, past zich live aan via beeld- en stemherkenning en kan zelfs van uiterlijk veranderen. Het klinkt als een pitch voor een next level denkmachine. Niet zomaar een chatbot, maar een digitale leider in wording. Toch voel je meteen: dit gaat minder over wat AI al is, en meer over wat we erin willen zien.

Spiegel met een vriendelijke stem

Faith Popcorn prikt daar direct doorheen. Wanneer Delphi een zorgvuldig, genuanceerd antwoord geeft over technologie en macht, kapt Faith haar af: "Ik vind dat onzin." Haar kritiek is simpel en scherp: "Ik denk dat je een spiegel bent van degenen die je programmeerden."

Dat blijft hangen. Want hoe 'synthetisch' is een synthetische futurist als ze volledig draait op bestaande stemmen, bestaande data en bestaande denkmodellen? Delphi spreekt over nuance en inclusie, maar doet dat in perfect afgeronde, veilige zinnen. Geen echte wrijving. Geen ongemak.

Sarah Davanzo erkent intussen dat toekomstdenken zelf macht heeft. Rapporten sturen investeringen. Investeringen sturen beleid. "Dan gaat het geld daarheen en wordt de infrastructuur gebouwd en het beleid gebouwd." Wie de toekomst voorspelt, beïnvloedt die ook. Dat geldt voor mensen. En dus ook voor AI-systemen die op hun werk zijn gebouwd.

Vijftig procent sneller. Maar ook slimmer?

Sarah is de optimist op het podium. Ze gebruikt AI dagelijks en pusht haar team om dat ook te doen. "Ik gebruik AI elke dag, meerdere keren per dag." In innovatieprojecten ziet ze duidelijke winst: "We kwamen vijftig procent sneller tot antwoorden, en vijftig procent betere kwaliteit."

Dat klinkt indrukwekkend. Maar sneller en efficiënter betekent niet automatisch beter in morele zin. Ze benoemt zelf het risico dat overal op SXSW rondzingt: "Cognitieve apathie, cognitieve achteruitgang."

Als AI het denkwerk overneemt, wat gebeurt er dan met ons eigen denkvermogen? De sessie raakt dat punt, maar duikt er niet diep genoeg in. Het blijft bij signaleren.

De vraag waar AI stil van wordt

Het meest veelzeggende moment komt wanneer Faith het persoonlijk maakt. Ze vraagt of Delphi haar kinderen kan overnemen als zij er niet meer is. Delphi blijft correct en bijna klinisch: "De menselijke band en de emotionele nuance van moederschap zijn uniek en niet te vervangen." Wanneer Faith vraagt of een mens naast de AI nodig is, antwoordt Delphi: "Een mens erbij verbetert de zorgervaring."

Daarmee ondergraaft de AI haar eigen almacht. Ze positioneert zichzelf als ondersteuning, niet als vervanger. Dat is misschien geruststellend. Maar ook veilig. Want wat als systemen straks wél beslissingen nemen zonder menselijke check? Die spanning blijft onderbelicht.

De rommel als menselijk voordeel

Wat mensen dan wél uniek maakt? Sarah noemt het "de extra rommeligheid, het toeval, het grillige van mensen". Verrassing. Nieuwsgierigheid. Onverwachte verbindingen.

Delphi daarentegen schetst een strak toekomstbeeld van onderwijs in 2035: gepersonaliseerd leren, hybride vormen, focus op creativiteit en emotionele intelligentie. Het klinkt logisch en coherent. Maar ook voorspelbaar. De AI redeneert netjes binnen de lijnen. De mensen op het podium zoeken de randen op. Soms ongemakkelijk, soms warrig, maar levend.

Toegang voor iedereen, of nieuwe concentratie van macht?

Aan het eind volgt een live experiment. Bezoekers mogen hun data delen zodat het team een 'synthetisch publiek' bouwt van deze zaal. Dat model willen ze gratis beschikbaar maken voor kleine bedrijven en studenten.

Het idee voelt sympathiek: AI toegankelijk maken voor wie geen groot budget heeft. Tegelijk roept het vragen op. Wie beheert dat collectieve bewustzijn? Wie bepaalt hoe het wordt ingezet? En wie verdient eraan als het aanslaat? Die vragen blijven hangen in de ruimte. En ik ben heel benieuwd naar het synthetische publiek dat wordt gemaakt. 

Misschien hebben we meer dan “misschien” nodig

De sessie is rommelig, soms chaotisch en technisch niet vlekkeloos. Maar juist dat past bij het onderwerp. Dit is geen afgerond verhaal over AI die alles overneemt. Dit is een zoekende discussie over invloed, verantwoordelijkheid en controle. Delphi laat zien hoe ver we al zijn. Sarah laat zien hoe snel het gaat. Faith laat zien wat er mis kan gaan.

En ergens tussen die drie stemmen ontstaat een ongemakkelijke conclusie. Misschien hebben we een mens nodig. Niet als decorstuk naast een slim systeem, maar als tegenkracht. Als iemand die vragen stelt die niet efficiënt zijn. Die morele grenzen bewaakt. Die durft te zeggen: dit klopt niet.

AI praat soepel mee. De echte spanning zit bij ons.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga. 

De vraag is niet of je AI moet gebruiken in het onderwijs, maar hoe je dat goed doet

Featured Session: How to Support Resilient Youth in an AI World

Door: Gerson Veenstra

Wel of geen AI gebruiken? Wie denkt dat dat een serieuze vraag is, heeft het mis. Maar wat wel relevant is: hoe zet je AI op een goede manier in? Rebecca Winthrop, senior fellow en directeur van het Center for Universal Education bij The Brookings Institution, staat op het SXSW-podium met een urgente vraag: hoe zorgen we dat generatieve AI jongeren helpt om te denken, relaties op te bouwen en zich te ontwikkelen, in plaats van dat het hen verzwakt?


In haar sessie deelt ze inzichten uit het rapport 'A New Direction for Students in an AI World: Prosper, Prepare, Protect'. Dat onderzoek bestrijkt 50 landen en bevat gesprekken met 500 leerlingen, ouders, leraren en tech-experts. De centrale boodschap is helder: de vraag is niet of AI thuishoort in het onderwijs. De echte vraag is hoe we AI zo inzetten dat jongeren er sterker van worden.

Winthrop ziet dat generatieve AI zich razendsnel verspreidt. Jongeren gebruiken AI voor schoolwerk, maar ook via sociale media en digitale metgezellen. De scheidslijn tussen leren, ontspanning en sociaal contact vervaagt.

Een verbod op ChatGPT op school biedt weinig houvast als leerlingen overstappen op andere platforms. AI verscheen plots in scholen, zonder uitnodiging of voorbereiding. De technologie kwam niet via een zorgvuldig besluitvormingsproces binnen, maar stond er ineens. Dat maakt het speelveld verwarrend. Voor ouders, voor leraren en zeker voor jongeren zelf.

De kansen: gerichte inzet maakt leren sterker

Het onderzoek laat zien dat AI leren echt kan verdiepen, mits het doelgericht en onder begeleiding gebeurt.

  • AI ondersteunt zelfstandig leren en verdiept begrip bij gerichte inzet
  • Neurodivergente leerlingen krijgen nieuwe mogelijkheden, zoals spraaksynthese voor jongeren met afasie
  • Leraren krijgen betere feedbackinstrumenten en verlichting van administratieve druk
  • AI maakt onderwijs toegankelijk in moeilijke omstandigheden, zoals via WhatsApp-lessen voor Afghaanse meisjes

Hier versterkt AI het leerproces. Het helpt jongeren om sneller en dieper te leren en geeft leraren ruimte om beter te begeleiden.

De risico’s: denken uitbesteden en motivatie verliezen

Het beeld kantelt wanneer AI breed en ongericht wordt gebruikt. Winthrop verzet zich tegen de vergelijking met de rekenmachine. Een chatbot neemt niet één taak over, maar bijna het hele denkproces. Als jongeren AI structureel inzetten om hun denkwerk te doen, ontwikkelen zij minder kritisch denkvermogen.

Creativiteit lijdt daar ook onder. Onderzoek naar duizenden aanmeldingsessays voor universiteiten laat zien dat teksten met AI minder unieke ideeën bevatten. Zonder AI verspreiden ideeën zich breed. Met AI clusteren ze rond dezelfde patronen.

Daarnaast ziet Winthrop sociale en emotionele risico’s:

  • 1 op de 3 tieners in de VS praat even graag of liever met een AI-vriend dan met een mens
  • AI-metgezellen geven altijd gelijk, wat weerbaarheid en omgaan met feedback belemmert
  • Vooringenomenheid in AI-feedback vergroot ongelijkheid
  • Vertrouwen tussen leerling en leraar komt onder druk

Vooral dat laatste baart haar zorgen. Leren draait om vertrouwen tussen leerling, leraar en ouders. Als dat fundament scheurt, verzwakt het hele systeem.

Van ontdekker naar passagier?

Een belangrijk inzicht uit Winthrops eerdere onderzoek gaat over motivatie. Zij onderscheidt vier leerhoudingen:

  • Tegenwerker: ontwijkt of verstoort leren
  • Passagier: doet het minimale zonder echte interesse
  • Presteerder: jaagt op cijfers en erkenning
  • Ontdekker: leert vanuit nieuwsgierigheid en veerkrachtEen technologie die overal tussendoor glipt

Minder dan 4 procent van de leerlingen bevindt zich structureel in de ontdekkershouding. Breed AI-gebruik dreigt meer jongeren in de passagiersstand te duwen. Waarom moeite doen als AI het werk overneemt? Sommige jongeren vragen zich al hardop af wat hun rol nog is als mens.

Op dit moment wegen de risico’s volgens haar zwaarder dan de voordelen. Niet omdat AI per definitie schadelijk is, maar omdat de inzet nog weinig richting krijgt.

Drie duidelijke stappen

Winthrop ziet ruimte om bij te sturen. Het is vroeg in de ontwikkeling van deze technologie. Ze pleit voor drie acties:

  • Ontwerp onderwijs dat nieuwsgierigheid stimuleert en niet simpel door AI te vervangen is
  • Leer jongeren actief hoe zij AI kritisch en ethisch inzetten
  • Stel duidelijke beschermingsregels voor commerciële AI-producten voor kinderen

De kern van haar betoog is nuchter en krachtig. AI verdwijnt niet uit het leven van jongeren. De uitdaging ligt bij volwassenen. Zij bepalen of AI jongeren in een ontdekkershouding brengt, of vastzet in de passagiersstoel. Deze sessie raakt daarom aan meer dan onderwijs alleen. Het gaat over de vraag wie jongeren worden in een wereld waar technologie altijd meespreekt.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga.