SXSW2026

Door: Gerson Veenstra

Een toekomst waarin een beperking geen belemmering meer is. Klinkt mooi toch? Dat is wat de spreker in deze sessie belooft. En het blijft niet bij woorden: dankzij AI, robotica en schaalbare productie komen slimme, betaalbare bionische oplossingen snel dichterbij. Wat eerst futuristisch leek, wordt steeds meer praktijk en verandert stap voor stap wat het menselijk lichaam kan.

Voor Aadeel Akhtar begint dat verhaal al op jonge leeftijd. Als kind ontmoet hij in Pakistan een meisje van zijn leeftijd dat haar rechterbeen mist en een boomtak als kruk gebruikt. Dat moment stuurt hem deze richting op. Jaren later bouwt hij met PSYONIC bionische ledematen voor mensen en robots.

Van Juan naar meer dan 300 gebruikers

Een belangrijk moment volgt in 2014 in Quito. Daar ontmoet Akhtar Juan Sucio, die 35 jaar eerder zijn linkerhand verloor door een landmijnexplosie. Het prototype dat het team dan meeneemt, is nog log en groot en zit vol draden. Eerst werkt het niet. Een week later lukt het wel.

Juan maakt dan voor het eerst in 35 jaar weer een knijpbeweging. Volgens Akhtar voelde het voor hem alsof een deel van hem was teruggekomen. Dat moment overtuigt hem om de techniek niet in de wetenschap te laten hangen maar er echt een product van te maken.

Sindsdien groeit het snel. Akhtar zegt dat de hand nu door meer dan 300 mensen in de Verenigde Staten wordt gebruikt. De hand is goedgekeurd door de FDA en valt onder Medicare. Daardoor groeit de toegang volgens hem van ongeveer 10 procent naar 75 procent.

Wat die hand inmiddels doet

De nieuwste versie is kleiner en lijkt meer op een echte hand. Gebruikers sturen hem meestal aan met twee spiersensoren. De hand kan verschillende grepen maken en geeft ook tastfeedback via trillingen in de vingers. Daardoor voelen gebruikers wanneer ze iets aanraken en hoe hard ze knijpen.

Akhtar noemt grote en kleine voorbeelden door elkaar. Gebruikers doen er push-ups mee en zwaaien met een kettlebell van 23 kilo. De hand houdt tot ongeveer 64 kilo vast. Maar het gaat ook om gewone momenten. Zo vertelt hij over een gebruiker die voor het eerst haar kleinkind de fles geeft, omdat ze de fles met haar bionische hand vasthoudt en de baby met haar andere arm.

Ook Juan komt terug in dat verhaal. Akhtar laat zien hoe hij jaren later alsnog een versie krijgt die hij elke dag gebruikt. Een van zijn favoriete beelden: Juan op de markt, met zijn bionische hand een vrucht oppakken en eraan ruiken.

Dezelfde hand op een mens en op een robot

Akhtar bouwt die hand niet alleen voor mensen. Volgens hem gebruiken ook meer dan 90 robotbedrijven wereldwijd dezelfde hand. Hij noemt onder meer NASA, Google, Amazon, Mercedes, Toyota en GM.

Het NASA-voorbeeld springt eruit. De ruimteorganisatie gebruikt de hand op de humanoïde robot Valkyrie voor taken die lijken op werk in het International Space Station. Akhtar noemt een foto van gebruiker Annika Berlin die een vuistje maakt met die NASA-robot. Ze gebruiken allebei dezelfde hand. Hij vertelt ook dat Annika een rits op een testpaneel makkelijk bedient, op een manier die de NASA-ingenieurs zelf nog niet hadden bedacht.

Dat is voor Akhtar de kern van zijn verhaal: mensen leren met die hand al allerlei echte taken uitvoeren en die data gebruikt zijn team weer om robots te trainen.

Zijn toekomstbeeld

Aan het einde kijkt Akhtar vooruit. Hij werkt aan een volgende stap waarin een bionische hand niet meer voelt als een hulpmiddel maar als een verlengstuk van het lichaam. Daarvoor combineert zijn team robotica, AI en hersen-computerinterfaces.

Hij zegt dat zijn hand al is aangestuurd via hersenimplantaten. Ook werkt hij aan implantaten die direct verbinden met spieren, botten en zenuwen. Het doel: niet alleen vooraf ingestelde grepen maar controle over individuele vingers. Daarbij noemt hij ook concrete toepassingen, zoals weer piano spelen of typen op een toetsenbord.

De lijn in zijn verhaal blijft steeds dezelfde. Het begint bij een kind dat iemand met een beperking ziet. Het loopt via Juan in Ecuador naar NASA en robots. En het eindigt weer bij de gebruiker zelf: iemand die iets terugkrijgt wat lang weg was.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga. 

Door: Gerson Veenstra

Tijdens de SXSW-sessie 'Breaking Barriers, Building Solutions: Meet the Changemakers Transforming Health Innovation' staat één vraag centraal: hoe ontstaat echte innovatie in de gezondheidszorg? Volgens Serena Williams begint dat bij ondernemers die het probleem van binnenuit kennen.

Williams zit op het podium als investeerder en entrepreneur in residence bij het programma Reckitt Catalyst. Samen met investeerders en ondernemers spreekt ze over een hardnekkig probleem in de Amerikaanse gezondheidszorg. Moderator Catherine Casey Nanda vat het zo samen: "In Amerika bepaalt je postcode vaker je levensverwachting dan je genetische code."

Volgens Williams ligt een deel van de oplossing bij een nieuwe generatie ondernemers die vanuit hun eigen ervaring aan gezondheidsproblemen werken.

'We investeren in ondernemers met een echte connectie'

Williams investeert al meer dan vijftien jaar via haar fonds Serena Ventures. Daar zoekt ze bewust naar ondernemers die een persoonlijke band hebben met het probleem dat ze oplossen. "Wanneer we naar ondernemers kijken, willen we iets authentieks horen", zegt ze. "Je moet een echte connectie hebben met het probleem."

Volgens haar maakt dat het verschil tussen een idee en een missie. Ondernemers zonder persoonlijke betrokkenheid haken sneller af wanneer het moeilijk wordt. Ondernemers met een eigen verhaal blijven doorgaan. "Als iemand een echte connectie heeft, weten we dat ze niet stoppen. Ze blijven op deuren kloppen."

Dat verhaal vormt volgens Williams ook de basis van een sterk bedrijf. Een goede pitch draait niet alleen om cijfers, maar om emotie en overtuiging. "Je wil dat mensen iets voelen wanneer ze je verhaal horen."

Tijdens de sessie maken twee ondernemers duidelijk hoe zo’n persoonlijk verhaal eruitziet.

Een oplossing voor een moederzorgcrisis

Mika Eddy richtte het bedrijf Malama op na drie risicovolle zwangerschappen. Tegelijk groeide ze op met een grootmoeder die gynaecoloog was in Japan. Daardoor zag ze van dichtbij hoe belangrijk goede begeleiding rond zwangerschap is.

In de Verenigde Staten gaat het opvallend vaak mis rond zwangerschappen en bevallingen. Veel complicaties ontstaan juist na de geboorte. "53 procent van de sterfgevallen rond zwangerschap gebeurt in de periode na de bevalling", vertelt Eddy. Toch krijgen veel vrouwen maar één controleafspraak, zes weken na de geboorte. Zeker vrouwen met een lager inkomen vallen daardoor makkelijk buiten beeld.

Met Malama probeert Eddy dat gat te dichten. Haar bedrijf combineert technologie met begeleiding door een lokale doula. Zo krijgen moeders ondersteuning tussen de medische afspraken door, bijvoorbeeld bij gezondheidsvragen of praktische zaken zoals het vinden van een autostoeltje of luiers.

Volgens Williams is dit precies het soort ondernemer waar zij naar zoekt: iemand die het probleem zelf heeft ervaren en daarom gemotiveerd blijft om het op te lossen.

Van verpleegkundige naar AI-bedrijf

Ook Kwame Liddell begon zijn bedrijf vanuit een persoonlijke ervaring. Zijn oom kreeg op jonge leeftijd een zware beroerte en kon daarna niet meer lopen of praten. Later zag Liddell als verpleegkundige steeds opnieuw dezelfde situaties. Veel patiënten werden ziek door omstandigheden buiten het ziekenhuis, zoals gebrek aan voedsel, huisvesting of vervoer.

"Veel patiënten hadden geen extra zorg nodig", zegt hij. "Ze hadden voedsel, huisvesting en transport nodig." Het probleem was dat zorgverleners geen eenvoudige manier hadden om mensen naar bestaande hulp te verwijzen.

Daarom bouwde Liddell Thrivelink. Zijn bedrijf ontwikkelt AI-systemen die mensen telefonisch helpen om toegang te krijgen tot sociale voorzieningen zoals voedselprogramma’s of huisvesting. Die keuze is bewust. "Als iemand een app moet downloaden uit de App Store, dan werkt het niet voor mijn familie", zegt hij.

Het systeem helpt inmiddels duizenden gezinnen en werkt samen met ziekenhuizen en verzekeraars in zeventien Amerikaanse staten.

Investeren betekent ook deuren openen

Voor Williams stopt investeren niet bij geld. Ze ziet het als haar taak om ondernemers actief te helpen groeien. "We schrijven niet alleen een cheque", zegt ze. "We pakken de telefoon, maken introducties en openen deuren."

Dat is volgens haar juist belangrijk voor ondernemers die normaal weinig toegang hebben tot investeerdersnetwerken. Vrouwelijke ondernemers krijgen nog steeds minder dan twee procent van het wereldwijde durfkapitaal. Voor ondernemers van kleur ligt dat aandeel nog lager. Door juist in deze ondernemers te investeren, wil Williams nieuwe oplossingen versnellen.

Innovatie begint bij mensen met ervaring

De sessie laat zien dat veel nieuwe gezondheidsinnovatie ontstaat bij mensen die het probleem zelf meemaken. Ondernemers zoals Eddy en Liddell bouwen oplossingen die aansluiten op de realiteit van patiënten.

Volgens Serena Williams ligt daar een grote kans. Wanneer investeerders luisteren naar ondernemers die persoonlijke ervaringen hebben met het probleem waar ze aan werken, ontstaan oplossingen precies op de plekken waar ze het hardst nodig zijn.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga.