SXSW2026

Featured Session: The Future of News

Door: Gerson Veenstra

Sessies over journalistiek zijn de laatste jaren van SXSW schaars. Dat is weleens anders geweest. Maar door alle ontwikkelingen in de wereld en de impact van AI, zie je er nu toch wat meer in het programma staan. En eentje met de titel 'The Future of News', kan ik natuurlijk niet missen. Want als je nu journalist bent, is dit een behoorlijk existentiële vraag. Een vraag die niet alleen gaat over instituten zoals mediabedrijven, maar ook over de journalist zelf. 

Helaas bracht deze sessie niet wat ik ervan hoopte. Een moderator die zelf echt geen benul lijkt te hebben van alle ontwikkelingen en drie sprekers die niet veel verder komen dan clichés en voorbeelden noemen van hoe lekker ze zelf bezig zijn. Tot een inhoudelijke discussie kwam het niet. Alsof er eigenlijk niks aan de hand is. En dat is best gek. Zeker als je ziet voor welke bedrijven ze werken. Voor de volledigheid toch nog maar een korte samenvatting. 

Verdienmodellen voor nieuws

De sessie begint met de vraag hoe nieuwsorganisaties geld verdienen in een medialandschap dat de afgelopen decennia sterk veranderde. Betsy Reed vertelt dat The Guardian werkt zonder betaalmuur en inzet op vrijwillige bijdragen van lezers. In de VS komt volgens haar ongeveer 70 procent van de omzet uit die bijdragen.

Jennifer Cunningham zegt dat Newsweek bewust inzet op meerdere inkomstenbronnen. Het bedrijf combineert onder meer abonnementen, events en B2B-activiteiten. Rebecca Grossman-Cohen zegt dat The New York Times de afgelopen jaren sterk focuste op digitale abonnementen en op producten die mensen dagelijks gebruiken.

Meer producten naast het nieuws

The New York Times noemt daarvoor onder meer games, koken en shoppingadvies. Volgens Grossman-Cohen komen mensen daardoor elke dag terug, ook als ze niet specifiek voor nieuws komen.

The Guardian zegt in de VS meer te investeren in onderwerpen als sport, wellness en video. Reed kondigt een nieuwe videopodcast aan. Newsweek richt zich sterk op multimedia en video-interviews met onder meer CEO's, wereldleiders en makers.

Jong publiek via social

De sprekers zeggen dat jong publiek vaak niet rechtstreeks via de homepage binnenkomt. Cunningham noemt sociale media de 'on ramp' voor Gen Z: daar komen jongeren binnen, waarna ze later langere journalistieke verhalen lezen en mogelijk abonnee worden.

Grossman-Cohen zegt dat ongeveer 30 procent van het publiek van The New York Times uit Gen Z bestaat.

AI in de redactie

AI komt een beetje aan bod. Cunningham zegt dat Newsweek er actief mee werkt en het ziet als 'almost a bicycle for the mind'. Het bedrijf gebruikt AI-tools om redactiewerk sneller te maken.

Reed zegt dat The Guardian AI wel gebruikt als hulpmiddel, maar dat publicaties altijd door mensen worden geschreven en gecontroleerd. Grossman-Cohen zegt dat The New York Times AI inzet voor bijvoorbeeld data-analyse, maar dat de organisatie een 'human centric news organization' blijft.

Druk op journalistiek

In het gesprek gaat het ook over druk op de journalistiek en de afname van banen in de sector. Cunningham noemt cijfers van Reuters Journal waaruit blijkt dat in 2025 ongeveer 17.000 banen in de journalistiek verdwenen.

Volgens de sprekers raakt dat uiteindelijk vooral het publiek, omdat er minder verslaggeving komt over wat er gebeurt in steden, regio's en landen.

Bullshit

Maar waar het eigenlijk over had moeten gaan, is de enorme impact die alle ontwikkelingen hebben. Ik ervaar dat deze week zelf ook weer. Als 'De Telegraaf' zegt: "Wij laten ons eerstelijns nieuws niet door AI schrijven, dat blijft mensenwerk", dan is dat complete bullshit. Je kunt dat niet volhouden. Want je bent een commercieel bedrijf en anderen gaan dat wel doen. Een ANP'tje herschrijven kunnen zij sneller en beter dan jij. 

Als je dan toch echt alles door mensen wil laten doen, stop dan gewoon met dat standaard eerstelijns nieuws. En zet je mensen dan in op de zaken waar een AI niet goed in is. Dat zijn zaken als visie, menselijke duiding, empathie, verbinding, karakter. 

Ik kan dat zeggen, omdat alle verslagen die ik hier maak met AI gemaakt worden. Je kunt bijna zeggen dat ik vaak niet de schrijver ben, maar meer de producer en de regisseur. En voor dit doel vind ik dat prima. Het zorgt ervoor dat ik veel op een dag kan publiceren en het zijn niet per se verhalen waarvan ik het belangrijk vind dat woord voor woord van mijzelf is. 

De ontwikkelingen de afgelopen jaren zijn hard gegaan. Ik zie hier per jaar de verschillen. Daar had ik het vanmorgen in de app nog over met Erwin Blom. Doen alsof dit geen impact heeft en dat jij het wel op een andere manier kan doen, is simpelweg dom. Sorry. Het hoort erbij dat sessies soms teleurstellen. Maar dat het nou net deze moet zijn over journalistiek, daar baal ik van. Snel door naar de volgende. 

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga. 

Featured Session: Strategy in the Times of Chaos: Imagining Futures of Education

Door: Gerson Veenstra

Het gesprek gaat daarna snel de diepte in. Niet abstract, maar concreet. Over macht. Over geld. Over journalistiek die zijn vaste grond onder de voeten verliest.

De homepage is dood

Palmeri zegt het zonder omweg: "Homepages? Die doen er niet meer toe. Ze zijn dood." Misschien nog bij een paar grote titels, zegt ze. Maar voor het grootste deel van de media geldt: het publiek komt niet meer via de voorpagina binnen. Het komt via een persoonlijke feed. Via Google. Via Instagram. Via X. Via Substack.

Ahmed vat die verschuiving helder samen: nieuws is verhuisd van gedeelde voorpagina’s naar gepersonaliseerde tijdlijnen. Dat betekent dat we niet meer samen naar dezelfde startpagina kijken. Iedereen ziet een andere selectie, een andere volgorde, een andere werkelijkheid.

Journalistiek moet opnieuw leren vertrouwen bouwen

Volgens Palmeri heeft dat grote gevolgen voor haar vak. Als journalist kun je deze omwenteling maar op één manier overleven. "De enige manier om deze verstoring te overleven, is door een directe vertrouwensrelatie met je publiek op te bouwen. Er is geen andere manier."

Mensen vertrouwen instituties minder. En vaak met reden, zegt ze. Dat legt een nieuwe verantwoordelijkheid bij journalisten. "Het is nu onze taak om dat vertrouwen actief te onderhouden. Zorgen dat onze informatie klopt. Dat die geverifieerd is. Dat mensen weten dat ze bij jou de eerlijkste versie van de waarheid krijgen."

Dat vraagt om transparantie. Laten zien hoe je werkt. Hoe je bronnen controleert. Hoe een verhaal tot stand komt. Iets wat in grote nieuwsorganisaties niet altijd zichtbaar was. Ze ziet die druk niet als iets negatiefs, maar als de juiste opdracht.

Maar het systeem beloont iets anders

Tegelijk botst dat ideaal met de realiteit van het algoritme. "Het is een vreselijk gevoel", zegt ze. "Je kunt zelf bepalen wat waar en nieuwswaardig is, maar het algoritme bepaalt wat mensen echt te zien krijgen." 

Ze kan een maand werken aan een onderzoeksverhaal. Het publiceren op Substack. "Misschien is het een uur van mij", zegt ze. Daarna pakken accounts met miljoenen volgers het op. Zij geven er meer emotie aan. Meer woede. En dan is het hun verhaal. "Het is niet langer van mij. Ik krijg de algoritmische beloning niet. Geen extra abonnees. Geen nieuwe volgers."

En ondertussen runt ze een bedrijf. Ze moet abonnementen verkopen. Ze moet groeien. Onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. En levert niet altijd direct iets op. Ze relativeert het ook: vroeger kon een zender een scoop brengen en een andere zender nam het binnen een uur over. Dan wist niemand meer wie het als eerste had. Maar als onafhankelijke journalist voel je dat veel directer.

Zichtbaarheid wint van nuance

Volgens Ahmed draait het hele systeem om aandacht. Platforms verkopen advertentieruimte. Je inhoud interesseert ze niet. Ze willen je aandacht. En nog scherper: jouw stem is voor hen niet relevant. Je bent geen burger in een democratisch debat, maar een datapunt in een verdienmodel.

Wie aandacht trekt, wint. Niet wie het meest zorgvuldig werkt. "Het enige dat telt is zichtbaarheid. Want met zichtbaarheid komt normalisering." Wat vaak genoeg verschijnt, voelt normaal. En wie online reageert op extreme uitspraken, maakt ze groter. Verontwaardiging voedt het algoritme.

Daarom verliest nuance het van emotie. Ahmed illustreert die macht met Facebook na 6 januari. De negativiteit van de feed ging tijdelijk omlaag. Minder boosheid. Minder extreme content. Maar toen mensen minder tijd doorbrachten op het platform, ging de knop weer omhoog.

Zijn vraag blijft hangen: kun je je voorstellen dat je de macht hebt om de werkelijkheid voor honderden miljoenen mensen anders te laten voelen, simpelweg door aan een knop te draaien?

Journalistiek als tegenmacht

Toch blijft Palmeri geloven in haar rol. "Ik zie dit echt als publieke dienst." Ze krijgt advies om sensationeler te werken. Meer spektakel. Meer shock. Maar ze weigert. "De wereld heeft geen behoefte aan nog meer rommel."

Ahmed reageert met een zin die zwaar in de zaal hangt. Hij zegt dat hij bang is dat dit de laatste generatie journalisten is die echt om de waarheid geeft. Het klinkt somber. Maar het klinkt ook als een oproep om het vak serieus te nemen.

Een scherpe aftrap

Als eerste sessie zet dit gesprek meteen een duidelijke toon. Geen techno-optimisme, maar een kritische blik op macht en afhankelijkheid. Openlijke kritiek op Trump. Openlijke kritiek op techleiders. En een heldere boodschap: de homepage is dood, het algoritme regeert.

Wie bepaalt wat zichtbaar is, beïnvloedt wat als waar voelt. Dat is de realiteit waarmee SXSW van start gaat.