'Homepages zijn dood': waarom een vertrouwensband het enige wapen is tegen algoritmes

Featured Session: Strategy in the Times of Chaos: Imagining Futures of Education

Door: Gerson Veenstra

Deze sessie op dag één van SXSW voelt anders dan veel gesprekken van eerdere jaren. Waar panels vaak voorzichtig blijven, klinkt hier openlijke, harde kritiek. Niet alleen op Donald Trump, maar ook op grote techbedrijven en de mensen die ze leiden. Tara Palmeri, journalist en maker van een eigen mediaplatform, spreekt op het podium met Imran Ahmed, CEO van het Center for Countering Digital Hate (CCDH). Samen zetten ze één grote vraag centraal: wie bepaalt wat waar is, in een wereld waar algoritmes bepalen wat je ziet?

Het gesprek gaat daarna snel de diepte in. Niet abstract, maar concreet. Over macht. Over geld. Over journalistiek die zijn vaste grond onder de voeten verliest.

De homepage is dood

Palmeri zegt het zonder omweg: "Homepages? Die doen er niet meer toe. Ze zijn dood." Misschien nog bij een paar grote titels, zegt ze. Maar voor het grootste deel van de media geldt: het publiek komt niet meer via de voorpagina binnen. Het komt via een persoonlijke feed. Via Google. Via Instagram. Via X. Via Substack.

Ahmed vat die verschuiving helder samen: nieuws is verhuisd van gedeelde voorpagina’s naar gepersonaliseerde tijdlijnen. Dat betekent dat we niet meer samen naar dezelfde startpagina kijken. Iedereen ziet een andere selectie, een andere volgorde, een andere werkelijkheid.

Journalistiek moet opnieuw leren vertrouwen bouwen

Volgens Palmeri heeft dat grote gevolgen voor haar vak. Als journalist kun je deze omwenteling maar op één manier overleven. "De enige manier om deze verstoring te overleven, is door een directe vertrouwensrelatie met je publiek op te bouwen. Er is geen andere manier."

Mensen vertrouwen instituties minder. En vaak met reden, zegt ze. Dat legt een nieuwe verantwoordelijkheid bij journalisten. "Het is nu onze taak om dat vertrouwen actief te onderhouden. Zorgen dat onze informatie klopt. Dat die geverifieerd is. Dat mensen weten dat ze bij jou de eerlijkste versie van de waarheid krijgen."

Dat vraagt om transparantie. Laten zien hoe je werkt. Hoe je bronnen controleert. Hoe een verhaal tot stand komt. Iets wat in grote nieuwsorganisaties niet altijd zichtbaar was. Ze ziet die druk niet als iets negatiefs, maar als de juiste opdracht.

Maar het systeem beloont iets anders

Tegelijk botst dat ideaal met de realiteit van het algoritme. "Het is een vreselijk gevoel", zegt ze. "Je kunt zelf bepalen wat waar en nieuwswaardig is, maar het algoritme bepaalt wat mensen echt te zien krijgen." 

Ze kan een maand werken aan een onderzoeksverhaal. Het publiceren op Substack. "Misschien is het een uur van mij", zegt ze. Daarna pakken accounts met miljoenen volgers het op. Zij geven er meer emotie aan. Meer woede. En dan is het hun verhaal. "Het is niet langer van mij. Ik krijg de algoritmische beloning niet. Geen extra abonnees. Geen nieuwe volgers."

En ondertussen runt ze een bedrijf. Ze moet abonnementen verkopen. Ze moet groeien. Onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. En levert niet altijd direct iets op. Ze relativeert het ook: vroeger kon een zender een scoop brengen en een andere zender nam het binnen een uur over. Dan wist niemand meer wie het als eerste had. Maar als onafhankelijke journalist voel je dat veel directer.

Zichtbaarheid wint van nuance

Volgens Ahmed draait het hele systeem om aandacht. Platforms verkopen advertentieruimte. Je inhoud interesseert ze niet. Ze willen je aandacht. En nog scherper: jouw stem is voor hen niet relevant. Je bent geen burger in een democratisch debat, maar een datapunt in een verdienmodel.

Wie aandacht trekt, wint. Niet wie het meest zorgvuldig werkt. "Het enige dat telt is zichtbaarheid. Want met zichtbaarheid komt normalisering." Wat vaak genoeg verschijnt, voelt normaal. En wie online reageert op extreme uitspraken, maakt ze groter. Verontwaardiging voedt het algoritme.

Daarom verliest nuance het van emotie. Ahmed illustreert die macht met Facebook na 6 januari. De negativiteit van de feed ging tijdelijk omlaag. Minder boosheid. Minder extreme content. Maar toen mensen minder tijd doorbrachten op het platform, ging de knop weer omhoog.

Zijn vraag blijft hangen: kun je je voorstellen dat je de macht hebt om de werkelijkheid voor honderden miljoenen mensen anders te laten voelen, simpelweg door aan een knop te draaien?

Journalistiek als tegenmacht

Toch blijft Palmeri geloven in haar rol. "Ik zie dit echt als publieke dienst." Ze krijgt advies om sensationeler te werken. Meer spektakel. Meer shock. Maar ze weigert. "De wereld heeft geen behoefte aan nog meer rommel."

Ahmed reageert met een zin die zwaar in de zaal hangt. Hij zegt dat hij bang is dat dit de laatste generatie journalisten is die echt om de waarheid geeft. Het klinkt somber. Maar het klinkt ook als een oproep om het vak serieus te nemen.

Een scherpe aftrap

Als eerste sessie zet dit gesprek meteen een duidelijke toon. Geen techno-optimisme, maar een kritische blik op macht en afhankelijkheid. Openlijke kritiek op Trump. Openlijke kritiek op techleiders. En een heldere boodschap: de homepage is dood, het algoritme regeert.

Wie bepaalt wat zichtbaar is, beïnvloedt wat als waar voelt. Dat is de realiteit waarmee SXSW van start gaat.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga

Comments

Lekker om op afstand mee te lezen!
Goed verhaal, leuk om mee te lezen (laatste linkje loopt alleen dood)
Oeps! Aangepast. En dank!
Dank Gerson. Heel fijn en nuttig om met je mee te kunnen lezen. (En die breakfast burritos denk ik er wel bij...)
fijn om mee te kunnen lezen vanuit Nederland!
Fijn om mee te lezen. We waren al benieuwd hoe de vibe dit jaar is.

Add a comment