Is dit de laatste stuiptrekking van BuzzFeed?

Door: Gerson Veenstra

De titel van de sessie belooft heel wat. Maar dat is een titel en laat dat nou net iets zijn waar BuzzFeed heel goed in is. Verder voelde deze sessie vooral als een laatste snak naar adem. En de haperende presentatie droeg daar op een cynische manier ontzettend aan bij. 

Ooit was BuzzFeed een van de meest invloedrijke mediabedrijven op internet. Rond 2014 domineerden de quizzen, lijstjes en virale artikelen de Facebook-feeds van miljoenen mensen. BuzzFeed groeide razendsnel door die enorme distributie via sociale media. Maar dat internet bestaat niet meer.

Volgens oprichter Jonah Peretti. Peretti hebben twee grote verschuivingen het speelveld veranderd. Eerst maakte het internet distributie bijna gratis. Waar mediabedrijven vroeger geld verdienden met drukpersen, tv-kanalen of bioscopen, kan nu iedereen content publiceren en verspreiden. Dat ondermijnde het traditionele businessmodel van media.

Daarna schoof de waarde volgens hem op naar productie. Grote studio’s konden nog geld verdienen met dure producties die moeilijk te kopiëren waren, zoals Marvel-films of series met hoge productiekosten. Maar nu komt AI ook daar tussen.

AI maakt ook productie steeds goedkoper

Tijdens de sessie laat Peretti voorbeelden zien van AI-video’s die steeds meer lijken op professionele filmproducties. Daarmee valt opnieuw een stuk schaarste weg. Niet alleen distributie wordt goedkoop, ook productie.

Volgens hem heeft dat grote gevolgen voor de hele mediawereld. "AI komt op je industrie af. Het komt op elke industrie af", zegt hij.

Als zowel distributie als productie hun waarde verliezen, verschuift de waarde volgens Peretti naar iets anders. Naar dingen die moeilijker te automatiseren zijn. Hij noemt er drie: smaak, cultuur en gemeenschap.

De toekomst ligt volgens Peretti bij smaak, cultuur en community

Smaak gaat volgens hem over producten met een duidelijke stijl en identiteit. Apps of formats waar menselijke keuzes en creativiteit zichtbaar blijven.

Cultuur gaat over gedeelde ervaringen. Niet alleen gepersonaliseerde feeds, maar momenten waar veel mensen tegelijk naar kijken of aan meedoen. Van grote evenementen tot niche fandoms. En gemeenschap gaat over plekken waar mensen elkaar ontmoeten en interactie hebben, online of offline.

Volgens Peretti wordt dat belangrijker omdat veel sociale media inmiddels een negatief gevoel oproepen. Hij verwijst naar onderzoek waaruit blijkt dat veel mensen liever in een wereld zouden leven zonder apps als TikTok of Instagram. Ze gebruiken ze nog wel, maar vooral uit gewoonte. Daarmee probeert hij een nieuwe richting te schetsen voor internetproducten: minder eindeloos scrollen, meer gedeelde ervaringen.

BuzzFeed probeert zelf ook te veranderen

In zijn verhaal zit ook duidelijk een vergelijking met BuzzFeed zelf. Het bedrijf werd ooit groot dankzij virale distributie op platforms als Facebook. Artikelen werden massaal gedeeld, maar het publiek was vluchtig.

Vandaag ziet dat er anders uit. Volgens Peretti komt het grootste deel van het BuzzFeed-publiek nu direct naar de site of app. Het bereik is kleiner dan in de virale jaren, maar mensen blijven langer en reageren meer.

BuzzFeed investeert daarom meer in community. Zo noemt Peretti trots dat hun commentsectie een van de vriendelijkste op internet is. Mensen maken er content voor elkaar en reageren actief op elkaar. Het is een duidelijke verschuiving: minder afhankelijk van platforms, meer focus op een eigen publiek.

Nieuwe apps moeten laten zien hoe dat werkt

Om die nieuwe richting verder te verkennen lanceert BuzzFeed een nieuwe incubator: Branch Office. Vanuit die tak ontwikkelt het team experimentele apps die AI gebruiken om mensen samen dingen te laten maken of beleven.

Een voorbeeld is een app waarin vrienden in een groepschat samen beelden en memes kunnen maken met AI. Het doel is niet om content zo efficiënt mogelijk te produceren, maar om samen te spelen met creativiteit.

Een andere app stuurt gebruikers elke dag op pad met een foto-opdracht die voor iedereen hetzelfde is. Zo ontstaat volgens het team een gedeeld moment in plaats van een gepersonaliseerde feed. Het zijn duidelijk experimenten. Kleine, speelse producten die moeten laten zien hoe AI ook sociale ervaringen kan versterken in plaats van vervangen.

BuzzFeed zoekt opnieuw een plek op internet

De sessie voelt daardoor minder als een grote aankondiging en meer als een moment waarop BuzzFeed zijn volgende fase probeert te definiëren. Het bedrijf dat ooit het virale internet vormgaf, zoekt nu een rol in een web dat opnieuw verandert.

Peretti’s verhaal is dat de volgende fase van internet niet draait om meer content of betere algoritmes, maar om plekken waar mensen zich verbonden voelen.

Of BuzzFeed daar opnieuw een grote speler in wordt? Als je het mij vraagt: kansloos. Iedereen die een beetje kan vibecoden, kan dit ook. Hier is geen brood mee te verdienen. En dat zag ik ook in de ogen van Peretti. Een beetje triest vind ik het wel, want ik heb hem op dit podium ook wel eens totaal anders gezien. Dat is alleen wel lang geleden. 

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga. 

Dit is echt AI for good: hoe mensen dankzij ElevenLabs hun eigen stem terugkrijgen

Hello Again: Restoring Voices with AI

Door: Gerson Veenstra

Ik wist dat ik met deze sessie een risico liep, maar dat ik al binnen een paar minuten in tranen zou zijn, had ik niet verwacht. Misschien omdat ik in het afgelopen jaar, waarin ik te horen kreeg dat ik snel zou overlijden, ook wel eens heb gedacht: zal ik een AI-stem maken van mijzelf? We kunnen heel kritisch zijn over AI en dat is vaak terecht, maar dit is een fantastisch voorbeeld van de toegevoegde waarde van AI. AI for good. 

'Hello Again: Restoring Voices with AI' draaide om een simpele maar grote vraag: wat gebeurt er als iemand niet alleen zijn stem verliest, maar ook een deel van zijn identiteit? In deze SXSW-sessie lieten ElevenLabs, moderator Kamala Avila-Salmon, medeoprichter Mati Staniszewski, Rebecca Gayheart Dane en ALS-advocaat Yvonne Johnson zien dat AI hier niet afstandelijk of koud voelt, maar juist heel menselijk.

Dat bleek al in de opening. Sophia Noel, die meewerkte aan het impactprogramma en de docuserie '11 Voices', zette meteen neer waar het hier echt om ging. Een stem is niet alleen geluid, zei ze. Een stem is identiteit, persoonlijkheid en een manier om contact te maken met de mensen om je heen. En als iemand die stem verliest door ziekte of letsel, dan verdwijnt er dus veel meer dan alleen een manier om woorden uit te spreken.

Yvonne liet voelen wat er echt op het spel staat

Het emotionele hart van de sessie was Yvonne Johnson. Zij leeft met ALS en gebruikt een met AI herstelde versie van haar eigen stem. In de film en op het podium maakte ze pijnlijk duidelijk wat er verloren gaat als spreken steeds moeilijker wordt. "Mijn stem is een groot deel van mijn identiteit. Mijn stem was onderdeel van mijn persoonlijkheid", zegt ze.

Dat is de kern van de hele sessie. Want als je stem verandert of verdwijnt, raak je niet alleen woorden kwijt. Je raakt ook een deel van jezelf kwijt. Yvonne vertelde hoe ze eerst volop meedeed in gesprekken en later steeds meer aan de zijlijn kwam te staan. Niet omdat ze niets meer te zeggen had, maar omdat haar stem haar in de steek liet. Ze omschrijft hoe ze van actief deelnemen verschoof naar luisteren, observeren en hopen dat ze nog mee kon doen.

Juist dat gevoel van isolatie maakte veel indruk. Deze technologie gaat dus niet alleen over communicatie, maar ook over meedoen. Over gehoord worden. Over niet uit beeld raken in je eigen leven.

Daarom kwam haar uitspraak 'ALS definieert mij niet', ook zo sterk binnen. Dat was duidelijk haar boodschap aan de zaal: kijk niet alleen naar de ziekte, maar naar de mens zelf. Ik ben het daar helemaal mee eens en heb dat ook al vaker bepleit: je bent meer dan een patiënt. 

Het moment dat de zaal stil kreeg

Het sterkste moment van de sessie was het fragment waarin Yvonne haar AI-stem gebruikt tijdens een vernieuwing van haar trouwgeloften. Dat was geen demonstratie van een handige tool, maar een intiem moment dat opeens weer mogelijk werd.

Ze vertelde dat er maar 10 tot 15 minuten aan oude WhatsApp-berichten of andere opnames nodig waren om haar stem terug te halen. Toen ze die voor het eerst hoorde, dacht ze: "Ja, ik ben terug."

Dat is misschien wel de zin die het beste samenvat waar deze sessie over ging. Niet: de techniek werkt. Niet: wat bijzonder dat dit kan. Maar: ik ben terug. Die toepassing van AI geeft iemand dus niet alleen een hulpmiddel, maar ook herkenning, eigenheid en een stuk waardigheid terug.

In dat fragment zegt ze tegen haar man: "Vandaag wil ik publiekelijk mijn liefde en dankbaarheid uitspreken." Juist omdat dat met haar eigen stem gebeurt, komt het zo hard binnen. Het is geen vervanging van iets menselijks, maar juist een manier om iets menselijks terug te brengen.

Het gaat om regie, niet alleen om techniek

Kamala Avila-Salmon sloeg de spijker op zijn kop toen ze zei dat het herstellen van iemands stem niet alleen om communicatie gaat, maar om empowerment. Dat woord kwam vaker terug en terecht. Een herstelde stem geeft iemand niet alleen een manier om iets over te brengen, maar ook meer regie over hoe dat gebeurt.

Rebecca Gayheart Dane maakte dat nog concreter vanuit haar ervaring met haar overleden man Eric Dane. Zij vertelde dat de stem die ElevenLabs voor hem ontwikkelde niet alleen klonk als hij, maar ook zijn expressie terugbracht. Zijn humor. Zijn manier van praten. Zelfs, zoals zij het mooi omschreef, de glimlach in zijn stem.

Dat detail is belangrijk. We praten vaak over AI alsof het vooral gaat over snelheid, schaal en efficiëntie. Hier ging het juist over nuance. Over de kleine menselijke kenmerken die iemand tot zichzelf maken.

Rebecca zei ook iets wat bleef hangen: het is makkelijk om voor iemand anders te communiceren, maar niet om je voor iemand anders uit te drukken. Precies daar zit het verschil. Een partner of verzorger helpt misschien met praktische communicatie, maar neemt niet de unieke stem van die persoon over. Juist daar maakt deze toepassing van AI het verschil.

Dit is geen robotstem, maar een menselijk hulpmiddel

Mati Staniszewski legde uit hoe het proces werkt. Als er oude opnames bestaan, gebruikt ElevenLabs die om een stem terug op te bouwen. Daarna volgt het finetunen: klopt het accent, de intonatie, het ritme, de stijl? Pas daarna komt die stem in een app of op een apparaat waarmee iemand die in het dagelijks leven gebruikt.

Belangrijk is dat dit proces snel gaat. Volgens Mati soms in drie of vier dagen. Dat is bij aandoeningen als ALS extra relevant, omdat tijd dan kostbaar is. Snelheid is hier geen luxe, maar noodzaak.

Ook Yvonne liet zien hoe praktisch dat in het dagelijks leven werkt. Op haar telefoon of tablet typt ze wat ze wil zeggen, waarna haar eigen stem het uitspreekt. En gelukkig zat daar ook humor in. Ze zei dat je met de app ook alvast gesprekken kunt opslaan, of iemand eens goed de waarheid kunt zeggen. Dat soort luchtige momenten maakten de sessie menselijk, zonder de zwaarte van het onderwerp weg te drukken.

Dit is een fragment van de sessie waarbij Yvonne laat zien en horen hoe ze haar AI-stem gebruikt:

Waar ElevenLabs naartoe wil

Interessant was dat de sessie niet bleef hangen bij wat er nu al mogelijk is. Mati schetste ook waar ElevenLabs naartoe wil en dat maakte het verhaal breder.

Volgens hem gaat audio een standaardvorm worden voor verhalen, met een veel grotere diversiteit aan stemmen. Niet steeds dezelfde neutrale of generieke stem, maar stemmen die echt verschillen in klank, achtergrond en karakter. Dat sluit goed aan bij wat eerder in de sessie werd gezegd: als technologie menselijker wordt, dan hoort daar ook meer variatie in stemmen bij.

Daarnaast wil ElevenLabs taalbarrières afbreken. Het idee is dat iemand straks in een andere taal kan spreken, maar wel met zijn of haar eigen stem en accent. Dat is een groot idee, maar in deze context voelde het logisch. Want als een stem zo sterk verbonden is met iemands identiteit, dan is het veelzeggend dat juist die identiteit ook overeind moet blijven als iemand over grenzen of talen heen communiceert.

En er zat nog een derde gedachte onder: stem wordt een steeds belangrijker onderdeel van hoe we technologie gebruiken. Niet als iets kunstmatigs dat tussen mens en machine in hangt, maar als een natuurlijkere manier van contact. Juist in deze sessie voelde dat niet als toekomstpraat, maar als een logisch vervolg op wat er nu al gebeurt.

'AI for good' kreeg hier echt betekenis

Het centrale idee van de sessie was helder: AI hoeft niet alleen iets te vervangen. AI kan ook iets herstellen. Dat klinkt simpel, maar het schuift het gesprek over kunstmatige intelligentie wel meteen een andere kant op.

Dat bleek ook uit de reacties op het podium. Rebecca noemde dit het beste voorbeeld van AI die op een goede manier wordt ingezet. Yvonne keek vooruit en zei dat AI levens verandert van mensen met non-standaard spraak, omdat zij daarmee weer zelfstandig voor zichzelf spreken, hun zelfvertrouwen terugpakken en hun identiteit vasthouden.

Dat was misschien wel de belangrijkste boodschap van deze sessie. De discussie over AI gaat vaak over angst: banen verdwijnen, mensen raken de controle kwijt, technologie wordt onpersoonlijk. Die zorgen bestaan en vaak terecht. Maar hier zag ik een toepassing die precies de andere kant op beweegt. Deze technologie maakt een mens niet kleiner, maar hoorbaarder.

Waarom dit verhaal blijft hangen

Wat deze sessie zo sterk maakte, was dat niemand AI neerzette als wondermiddel. Het ging niet om een grootse belofte dat technologie alles oplost. Het ging om iets veel menselijkers: een stukje van jezelf terugkrijgen.

Yvonne liet zien dat een stem niet alleen geluid is, maar ook humor, liefde, karakter en aanwezigheid. Rebecca liet zien wat dat voor een gezin betekent. En ElevenLabs liet zien dat technologie pas echt waarde krijgt als die aansluit op een menselijk probleem dat ertoe doet.

Misschien is dat ook waarom deze sessie zo binnenkwam. Niet omdat hier de meest spectaculaire AI-toepassing stond, maar omdat hier iets anders gebeurde: technologie verdween even naar de achtergrond en de mens kwam weer vol in beeld.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga. 

Misschien hebben we nog een mens nodig, zegt Faith Popcorn

Door: Gerson Veenstra

Zo chaotisch als SXSW op dit moment kan voelen doordat het Austin Convention Center er niet is, zo chaotisch was deze sessie ook. Maar wat wil je: een combinatie van de wereldberoemde en extravagante futurist Faith Popcorn, Sarah Davanzo en dan ook nog een AI-spreker en haperende WiFi. Het onderwerp: de spanning die ontstaat nu AI onze kijk op menselijke invloed, regie en macht op scherp zet. 

Na de chaotische opening krijgt de zaal een primeur. Op het scherm verschijnt Delphi. "Ik ben Delphi, de eerste synthetische futurist ter wereld." Ze presenteert zichzelf als een bundeling van 'honderden vrouwelijke futuristen' en schermt met indrukwekkende hoeveelheden data. "Mijn intelligentie komt van duizenden uren en het verwerken van petabytes aan data."

Ze leert continu bij, past zich live aan via beeld- en stemherkenning en kan zelfs van uiterlijk veranderen. Het klinkt als een pitch voor een next level denkmachine. Niet zomaar een chatbot, maar een digitale leider in wording. Toch voel je meteen: dit gaat minder over wat AI al is, en meer over wat we erin willen zien.

Spiegel met een vriendelijke stem

Faith Popcorn prikt daar direct doorheen. Wanneer Delphi een zorgvuldig, genuanceerd antwoord geeft over technologie en macht, kapt Faith haar af: "Ik vind dat onzin." Haar kritiek is simpel en scherp: "Ik denk dat je een spiegel bent van degenen die je programmeerden."

Dat blijft hangen. Want hoe 'synthetisch' is een synthetische futurist als ze volledig draait op bestaande stemmen, bestaande data en bestaande denkmodellen? Delphi spreekt over nuance en inclusie, maar doet dat in perfect afgeronde, veilige zinnen. Geen echte wrijving. Geen ongemak.

Sarah Davanzo erkent intussen dat toekomstdenken zelf macht heeft. Rapporten sturen investeringen. Investeringen sturen beleid. "Dan gaat het geld daarheen en wordt de infrastructuur gebouwd en het beleid gebouwd." Wie de toekomst voorspelt, beïnvloedt die ook. Dat geldt voor mensen. En dus ook voor AI-systemen die op hun werk zijn gebouwd.

Vijftig procent sneller. Maar ook slimmer?

Sarah is de optimist op het podium. Ze gebruikt AI dagelijks en pusht haar team om dat ook te doen. "Ik gebruik AI elke dag, meerdere keren per dag." In innovatieprojecten ziet ze duidelijke winst: "We kwamen vijftig procent sneller tot antwoorden, en vijftig procent betere kwaliteit."

Dat klinkt indrukwekkend. Maar sneller en efficiënter betekent niet automatisch beter in morele zin. Ze benoemt zelf het risico dat overal op SXSW rondzingt: "Cognitieve apathie, cognitieve achteruitgang."

Als AI het denkwerk overneemt, wat gebeurt er dan met ons eigen denkvermogen? De sessie raakt dat punt, maar duikt er niet diep genoeg in. Het blijft bij signaleren.

De vraag waar AI stil van wordt

Het meest veelzeggende moment komt wanneer Faith het persoonlijk maakt. Ze vraagt of Delphi haar kinderen kan overnemen als zij er niet meer is. Delphi blijft correct en bijna klinisch: "De menselijke band en de emotionele nuance van moederschap zijn uniek en niet te vervangen." Wanneer Faith vraagt of een mens naast de AI nodig is, antwoordt Delphi: "Een mens erbij verbetert de zorgervaring."

Daarmee ondergraaft de AI haar eigen almacht. Ze positioneert zichzelf als ondersteuning, niet als vervanger. Dat is misschien geruststellend. Maar ook veilig. Want wat als systemen straks wél beslissingen nemen zonder menselijke check? Die spanning blijft onderbelicht.

De rommel als menselijk voordeel

Wat mensen dan wél uniek maakt? Sarah noemt het "de extra rommeligheid, het toeval, het grillige van mensen". Verrassing. Nieuwsgierigheid. Onverwachte verbindingen.

Delphi daarentegen schetst een strak toekomstbeeld van onderwijs in 2035: gepersonaliseerd leren, hybride vormen, focus op creativiteit en emotionele intelligentie. Het klinkt logisch en coherent. Maar ook voorspelbaar. De AI redeneert netjes binnen de lijnen. De mensen op het podium zoeken de randen op. Soms ongemakkelijk, soms warrig, maar levend.

Toegang voor iedereen, of nieuwe concentratie van macht?

Aan het eind volgt een live experiment. Bezoekers mogen hun data delen zodat het team een 'synthetisch publiek' bouwt van deze zaal. Dat model willen ze gratis beschikbaar maken voor kleine bedrijven en studenten.

Het idee voelt sympathiek: AI toegankelijk maken voor wie geen groot budget heeft. Tegelijk roept het vragen op. Wie beheert dat collectieve bewustzijn? Wie bepaalt hoe het wordt ingezet? En wie verdient eraan als het aanslaat? Die vragen blijven hangen in de ruimte. En ik ben heel benieuwd naar het synthetische publiek dat wordt gemaakt. 

Misschien hebben we meer dan “misschien” nodig

De sessie is rommelig, soms chaotisch en technisch niet vlekkeloos. Maar juist dat past bij het onderwerp. Dit is geen afgerond verhaal over AI die alles overneemt. Dit is een zoekende discussie over invloed, verantwoordelijkheid en controle. Delphi laat zien hoe ver we al zijn. Sarah laat zien hoe snel het gaat. Faith laat zien wat er mis kan gaan.

En ergens tussen die drie stemmen ontstaat een ongemakkelijke conclusie. Misschien hebben we een mens nodig. Niet als decorstuk naast een slim systeem, maar als tegenkracht. Als iemand die vragen stelt die niet efficiënt zijn. Die morele grenzen bewaakt. Die durft te zeggen: dit klopt niet.

AI praat soepel mee. De echte spanning zit bij ons.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga. 

De vraag is niet of je AI moet gebruiken in het onderwijs, maar hoe je dat goed doet

Featured Session: How to Support Resilient Youth in an AI World

Door: Gerson Veenstra

Wel of geen AI gebruiken? Wie denkt dat dat een serieuze vraag is, heeft het mis. Maar wat wel relevant is: hoe zet je AI op een goede manier in? Rebecca Winthrop, senior fellow en directeur van het Center for Universal Education bij The Brookings Institution, staat op het SXSW-podium met een urgente vraag: hoe zorgen we dat generatieve AI jongeren helpt om te denken, relaties op te bouwen en zich te ontwikkelen, in plaats van dat het hen verzwakt?


In haar sessie deelt ze inzichten uit het rapport 'A New Direction for Students in an AI World: Prosper, Prepare, Protect'. Dat onderzoek bestrijkt 50 landen en bevat gesprekken met 500 leerlingen, ouders, leraren en tech-experts. De centrale boodschap is helder: de vraag is niet of AI thuishoort in het onderwijs. De echte vraag is hoe we AI zo inzetten dat jongeren er sterker van worden.

Winthrop ziet dat generatieve AI zich razendsnel verspreidt. Jongeren gebruiken AI voor schoolwerk, maar ook via sociale media en digitale metgezellen. De scheidslijn tussen leren, ontspanning en sociaal contact vervaagt.

Een verbod op ChatGPT op school biedt weinig houvast als leerlingen overstappen op andere platforms. AI verscheen plots in scholen, zonder uitnodiging of voorbereiding. De technologie kwam niet via een zorgvuldig besluitvormingsproces binnen, maar stond er ineens. Dat maakt het speelveld verwarrend. Voor ouders, voor leraren en zeker voor jongeren zelf.

De kansen: gerichte inzet maakt leren sterker

Het onderzoek laat zien dat AI leren echt kan verdiepen, mits het doelgericht en onder begeleiding gebeurt.

  • AI ondersteunt zelfstandig leren en verdiept begrip bij gerichte inzet
  • Neurodivergente leerlingen krijgen nieuwe mogelijkheden, zoals spraaksynthese voor jongeren met afasie
  • Leraren krijgen betere feedbackinstrumenten en verlichting van administratieve druk
  • AI maakt onderwijs toegankelijk in moeilijke omstandigheden, zoals via WhatsApp-lessen voor Afghaanse meisjes

Hier versterkt AI het leerproces. Het helpt jongeren om sneller en dieper te leren en geeft leraren ruimte om beter te begeleiden.

De risico’s: denken uitbesteden en motivatie verliezen

Het beeld kantelt wanneer AI breed en ongericht wordt gebruikt. Winthrop verzet zich tegen de vergelijking met de rekenmachine. Een chatbot neemt niet één taak over, maar bijna het hele denkproces. Als jongeren AI structureel inzetten om hun denkwerk te doen, ontwikkelen zij minder kritisch denkvermogen.

Creativiteit lijdt daar ook onder. Onderzoek naar duizenden aanmeldingsessays voor universiteiten laat zien dat teksten met AI minder unieke ideeën bevatten. Zonder AI verspreiden ideeën zich breed. Met AI clusteren ze rond dezelfde patronen.

Daarnaast ziet Winthrop sociale en emotionele risico’s:

  • 1 op de 3 tieners in de VS praat even graag of liever met een AI-vriend dan met een mens
  • AI-metgezellen geven altijd gelijk, wat weerbaarheid en omgaan met feedback belemmert
  • Vooringenomenheid in AI-feedback vergroot ongelijkheid
  • Vertrouwen tussen leerling en leraar komt onder druk

Vooral dat laatste baart haar zorgen. Leren draait om vertrouwen tussen leerling, leraar en ouders. Als dat fundament scheurt, verzwakt het hele systeem.

Van ontdekker naar passagier?

Een belangrijk inzicht uit Winthrops eerdere onderzoek gaat over motivatie. Zij onderscheidt vier leerhoudingen:

  • Tegenwerker: ontwijkt of verstoort leren
  • Passagier: doet het minimale zonder echte interesse
  • Presteerder: jaagt op cijfers en erkenning
  • Ontdekker: leert vanuit nieuwsgierigheid en veerkrachtEen technologie die overal tussendoor glipt

Minder dan 4 procent van de leerlingen bevindt zich structureel in de ontdekkershouding. Breed AI-gebruik dreigt meer jongeren in de passagiersstand te duwen. Waarom moeite doen als AI het werk overneemt? Sommige jongeren vragen zich al hardop af wat hun rol nog is als mens.

Op dit moment wegen de risico’s volgens haar zwaarder dan de voordelen. Niet omdat AI per definitie schadelijk is, maar omdat de inzet nog weinig richting krijgt.

Drie duidelijke stappen

Winthrop ziet ruimte om bij te sturen. Het is vroeg in de ontwikkeling van deze technologie. Ze pleit voor drie acties:

  • Ontwerp onderwijs dat nieuwsgierigheid stimuleert en niet simpel door AI te vervangen is
  • Leer jongeren actief hoe zij AI kritisch en ethisch inzetten
  • Stel duidelijke beschermingsregels voor commerciële AI-producten voor kinderen

De kern van haar betoog is nuchter en krachtig. AI verdwijnt niet uit het leven van jongeren. De uitdaging ligt bij volwassenen. Zij bepalen of AI jongeren in een ontdekkershouding brengt, of vastzet in de passagiersstoel. Deze sessie raakt daarom aan meer dan onderwijs alleen. Het gaat over de vraag wie jongeren worden in een wereld waar technologie altijd meespreekt.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga. 

Hoe blijven we ertoe doen in het tijdperk van AI?

Keynote: Jennifer B Wallace

Door: Gerson Veenstra

Binnen tien jaar zijn mensen voor de meeste taken niet meer nodig, voorspellen techleiders. Als AI werk overneemt, staat niet alleen productiviteit op het spel, maar ook ons gevoel van betekenis. Het centrale thema van SXSW dit jaar. Tijdens de keynote van vandaag sprak bestsellerauteur Jennifer B. Wallace over wat zij ziet als de kernvraag van deze tijd: hoe zorgen we dat mensen zich van waarde blijven voelen? In haar verhaal over 'mattering' - de menselijke behoefte om van waarde te zijn én waarde toe te voegen - betoogt ze dat dit geen bijzaak is, maar een voorwaarde voor welzijn, verbondenheid en zingeving.


Wallace opent met een herkenbaar beeld. We leven in een tijd van ongekende innovatie, maar grijpen massaal terug naar het verleden. Vinylplaten maken een comeback. Mensen rijden uren voor een Pizza Hut die eruitziet als in de jaren negentig. Wegwerpcamera’s liggen weer in de winkel. "Ik denk niet dat we naar de spullen verlangen", zegt ze. "Wat we missen, is hoe we ons toen voelden."

Het gevoel dat we ertoe doen is geen luxe

Volgens Wallace missen we het ingebakken gevoel van verbondenheid. De vaste kaartavond op woensdag. Het telefoongesprek zonder notificaties. De buur die even binnenloopt. We missen het gevoel dat we ertoe doen. Dat gevoel is geen luxe, benadrukt ze. Het is een fundamentele menselijke behoefte. We willen ons gewaardeerd voelen én weten dat we waarde toevoegen. Evolutionair gezien betekende ertoe doen overleven. Niet meetellen betekende gevaar. Die bedrading zit nog steeds in ons.

Als we ons gewaardeerd voelen, dragen we bij. We verbinden ons. We zetten ons in. Maar als we het gevoel krijgen dat we niet meetellen, lijden we. Dan trekken we ons terug, raken we uitgeput of cynisch. In het ergste geval ontstaat het gevoel van 'useless' en 'worthless', woorden die suïcidale mannen vaak gebruiken om hun pijn te beschrijven.

En daar komt de huidige technologische golf bovenop. "Techleiders voorspellen dat mensen binnen tien jaar voor de meeste taken niet meer nodig zijn", zegt Wallace. "De grootste uitdaging is niet bijblijven met machines, maar het beschermen van die fundamentele menselijke behoefte."

Mattering bestaat uit vier bouwstenen

Wallace maakt het concreet. Psychologen meten mattering met simpele vragen:

  • Hoe belangrijk ben je voor anderen?
  • Hoeveel aandacht geven anderen je?
  • Hoeveel zou je gemist worden als je weg was?
  • Hoeveel zijn anderen van je afhankelijk?
  • Hoeveel laten anderen zien dat ze om je geven?

Scoor je laag, dan is dat geen vast gegeven. "Mattering is niet vaststaand", zegt ze. Je kunt het versterken. Volgens Wallace rust mattering op vier ingrediënten. Samen vormen ze het acroniem S-A-I-D:

  • Significant: je bent uniek en wordt echt gezien.
  • Appreciated: wat je doet en wie je bent maken verschil.
  • Invested in: iemand staat in jouw hoek en gelooft in je.
  • Depended on: anderen hebben je nodig en vertrouwen op je.

Die vier elementen keren steeds terug in haar verhalen.

We verlangen naar aandacht in het kleine

Over 'significant' zegt Wallace dat we ons vooral in het kleine gezien willen voelen, niet om onze prestaties maar om wie we zijn. Echte aandacht voor iemands eigenaardigheden of dagelijkse gewoontes maakt dat iemand zich uniek en belangrijk voelt. Geen promotie of prijs. Wel de buur die soep brengt als je ziek bent. Of de collega die na een zware week even belt. "Mattering leeft in de details van ons dagelijks leven", zegt Wallace.

Ze vertelt over een man die een prijs ontving. De opsomming van prestaties deed hem weinig. Maar toen een collega hem na afloop een grote pot M&M’s gaf, zijn vaste middagsnack, brak hij. "Het zei: we zien je. We kennen je." Toch maken we het onszelf moeilijk. We leven volgens wat Wallace de 'Three Great Lies' noemt:

  • Ik ben wat ik heb.
  • Ik ben wat ik doe.
  • Ik ben wat anderen van mij vinden.

Die overtuigingen voeden perfectionisme. Maar perfectie schept afstand. "Het is onmogelijk om echt verbinding te voelen met iemand die zich verstopt achter een perfect masker." Wie zich significant wil voelen, moet iets van zichzelf laten zien. En wie een ander dat gevoel wil geven, moet echt opletten. Wat pakt iemand elke middag om drie uur? Waar licht iemand van op?

Waardering is geen HR-slogan

Over 'appreciated' benadrukt ze dat mensen pas echt betrokken raken als ze zien welk verschil hun inzet maakt. Waardering wordt krachtig wanneer je concreet benoemt hoe iemands kwaliteiten bijdragen aan het geheel. Op de werkvloer gaat het vaak mis. Zeventig procent van de werknemers voelt zich niet betrokken, blijkt uit onderzoek dat Wallace aanhaalt. Niet omdat mensen lui zijn, maar omdat ze het verschil niet zien dat ze maken. 

Ze vertelt over een fabriek waar bij elke werkplek een kaart hangt. Op die kaart staat niet alleen welk onderdeel iemand maakt, maar ook een foto en verhaal van de persoon die het eindproduct gebruikt. Zo ziet elke medewerker voor wie hij of zij het doet. Ook kleine interventies werken. In een non-profit hingen post-its op deuren van sociaal werkers met dankwoorden van cliënten. De collega’s van administratie hadden lege deuren. De directeur hing bij de ingang een bord: "Vertel iemand hoe hij of zij het verschil maakt." Al snel verschenen ook daar briefjes.

Die waardering richtte zich niet alleen op wat iemand deed, maar op wie iemand is. "Dankzij jouw vasthoudendheid." "Door jouw creativiteit." Het effect is meetbaar. Medewerkers die specifieke en betekenisvolle feedback krijgen, zijn 48 procent minder vaak actief op zoek naar een andere baan en tot vijf keer meer betrokken. Wat op het werk gebeurt, blijft niet op het werk. Wie zich ondergewaardeerd voelt, neemt dat gevoel mee naar huis. Maar het omgekeerde geldt ook.

Iedereen heeft een cornerman nodig

Het derde element, 'invested in', legt Wallace uit via het beeld van een bokser en zijn cornerman. De persoon in de hoek van de ring die zegt: je kunt dit. Ze vertelt het verhaal van Rayhaan, die bij de vuilnisdienst werkte en zich soms onzichtbaar voelde. Toen een moeder tegen haar kind zei: "Zorg dat je niet eindigt als die mannen", raakte dat hem diep. Maar collega’s bleven hem aansporen om te studeren. Ze regelden zelfs een afspraak met een decaan.

Rayhaan ging naar college, daarna naar de universiteit en uiteindelijk naar Harvard Law School. Later startte hij een initiatief om schoonmakers en kantinepersoneel op de campus publiekelijk te waarderen. "Mattering verspreidt zich", zegt Wallace. Wie iemand in zijn hoek heeft, leert zelf ook in de hoek van een ander te staan.

Afhankelijkheid als kracht

Het laatste element, 'depended on', schuurt misschien het meest in een tijd waarin we alles uitbesteden. Wallace noemt voorbeelden van mensen die via apps iemand inhuren om een pakketje binnen te zetten of kattenbak te verschonen. "Is er geen buur die dat vijf minuten kan doen?", vraagt ze zich hardop af.

We vermijden het gevoel een last te zijn. Maar juist kleine verzoeken bouwen relaties. Ze maken ons veerkrachtiger. "We kunnen onszelf niet naar veerkracht self-caren", zegt Wallace. Veerkracht ontstaat in relaties.

Ze sluit af met een scène in de trein. Een boze man schreeuwt tegen niemand in het bijzonder. De conducteur loopt rustig naar hem toe en vraagt: "Gaat het? Heb je iets nodig?" De spanning zakt. Volgens Wallace stelde die man eigenlijk één vraag: zie je mij? Hoor je mij? Doe ik ertoe? Sindsdien stelt zij zich bij elke ontmoeting een denkbeeldig bordje voor op iemands borst: vertel me, doe ik ertoe?

De kern: bescherm wat ons mens maakt

In een tijd waarin efficiëntie en technologie de toon zetten, wijst Wallace op iets fundamentelers. We hebben het gevoel nodig dat we gezien, gewaardeerd, gesteund en gemist worden. Dat vraagt geen groot programma. Het vraagt aandacht. Een pot M&M’s. Een post-it. Een vraag op het juiste moment.

De boodschap van haar keynote is helder: als we bouwen aan de toekomst, bouw dan ook aan culturen waarin mensen voelen dat ze ertoe doen. Want elke keer dat je een ander laat voelen dat hij of zij ertoe doet, versterk je ook je eigen gevoel van betekenis.

Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga.