Door: Gerson Veenstra
Zo chaotisch als SXSW op dit moment kan voelen doordat het Austin Convention Center er niet is, zo chaotisch was deze sessie ook. Maar wat wil je: een combinatie van de wereldberoemde en extravagante futurist Faith Popcorn, Sarah Davanzo en dan ook nog een AI-spreker en haperende WiFi. Het onderwerp: de spanning die ontstaat nu AI onze kijk op menselijke invloed, regie en macht op scherp zet.
Na de chaotische opening krijgt de zaal een primeur. Op het scherm verschijnt Delphi. "Ik ben Delphi, de eerste synthetische futurist ter wereld." Ze presenteert zichzelf als een bundeling van 'honderden vrouwelijke futuristen' en schermt met indrukwekkende hoeveelheden data. "Mijn intelligentie komt van duizenden uren en het verwerken van petabytes aan data."
Ze leert continu bij, past zich live aan via beeld- en stemherkenning en kan zelfs van uiterlijk veranderen. Het klinkt als een pitch voor een next level denkmachine. Niet zomaar een chatbot, maar een digitale leider in wording. Toch voel je meteen: dit gaat minder over wat AI al is, en meer over wat we erin willen zien.
Spiegel met een vriendelijke stem
Faith Popcorn prikt daar direct doorheen. Wanneer Delphi een zorgvuldig, genuanceerd antwoord geeft over technologie en macht, kapt Faith haar af: "Ik vind dat onzin." Haar kritiek is simpel en scherp: "Ik denk dat je een spiegel bent van degenen die je programmeerden."
Dat blijft hangen. Want hoe 'synthetisch' is een synthetische futurist als ze volledig draait op bestaande stemmen, bestaande data en bestaande denkmodellen? Delphi spreekt over nuance en inclusie, maar doet dat in perfect afgeronde, veilige zinnen. Geen echte wrijving. Geen ongemak.
Sarah Davanzo erkent intussen dat toekomstdenken zelf macht heeft. Rapporten sturen investeringen. Investeringen sturen beleid. "Dan gaat het geld daarheen en wordt de infrastructuur gebouwd en het beleid gebouwd." Wie de toekomst voorspelt, beïnvloedt die ook. Dat geldt voor mensen. En dus ook voor AI-systemen die op hun werk zijn gebouwd.
Vijftig procent sneller. Maar ook slimmer?
Sarah is de optimist op het podium. Ze gebruikt AI dagelijks en pusht haar team om dat ook te doen. "Ik gebruik AI elke dag, meerdere keren per dag." In innovatieprojecten ziet ze duidelijke winst: "We kwamen vijftig procent sneller tot antwoorden, en vijftig procent betere kwaliteit."
Dat klinkt indrukwekkend. Maar sneller en efficiënter betekent niet automatisch beter in morele zin. Ze benoemt zelf het risico dat overal op SXSW rondzingt: "Cognitieve apathie, cognitieve achteruitgang."
Als AI het denkwerk overneemt, wat gebeurt er dan met ons eigen denkvermogen? De sessie raakt dat punt, maar duikt er niet diep genoeg in. Het blijft bij signaleren.
De vraag waar AI stil van wordt
Het meest veelzeggende moment komt wanneer Faith het persoonlijk maakt. Ze vraagt of Delphi haar kinderen kan overnemen als zij er niet meer is. Delphi blijft correct en bijna klinisch: "De menselijke band en de emotionele nuance van moederschap zijn uniek en niet te vervangen." Wanneer Faith vraagt of een mens naast de AI nodig is, antwoordt Delphi: "Een mens erbij verbetert de zorgervaring."
Daarmee ondergraaft de AI haar eigen almacht. Ze positioneert zichzelf als ondersteuning, niet als vervanger. Dat is misschien geruststellend. Maar ook veilig. Want wat als systemen straks wél beslissingen nemen zonder menselijke check? Die spanning blijft onderbelicht.
De rommel als menselijk voordeel
Wat mensen dan wél uniek maakt? Sarah noemt het "de extra rommeligheid, het toeval, het grillige van mensen". Verrassing. Nieuwsgierigheid. Onverwachte verbindingen.
Delphi daarentegen schetst een strak toekomstbeeld van onderwijs in 2035: gepersonaliseerd leren, hybride vormen, focus op creativiteit en emotionele intelligentie. Het klinkt logisch en coherent. Maar ook voorspelbaar. De AI redeneert netjes binnen de lijnen. De mensen op het podium zoeken de randen op. Soms ongemakkelijk, soms warrig, maar levend.
Toegang voor iedereen, of nieuwe concentratie van macht?
Aan het eind volgt een live experiment. Bezoekers mogen hun data delen zodat het team een 'synthetisch publiek' bouwt van deze zaal. Dat model willen ze gratis beschikbaar maken voor kleine bedrijven en studenten.
Het idee voelt sympathiek: AI toegankelijk maken voor wie geen groot budget heeft. Tegelijk roept het vragen op. Wie beheert dat collectieve bewustzijn? Wie bepaalt hoe het wordt ingezet? En wie verdient eraan als het aanslaat? Die vragen blijven hangen in de ruimte. En ik ben heel benieuwd naar het synthetische publiek dat wordt gemaakt.
Misschien hebben we meer dan “misschien” nodig
De sessie is rommelig, soms chaotisch en technisch niet vlekkeloos. Maar juist dat past bij het onderwerp. Dit is geen afgerond verhaal over AI die alles overneemt. Dit is een zoekende discussie over invloed, verantwoordelijkheid en controle. Delphi laat zien hoe ver we al zijn. Sarah laat zien hoe snel het gaat. Faith laat zien wat er mis kan gaan.
En ergens tussen die drie stemmen ontstaat een ongemakkelijke conclusie. Misschien hebben we een mens nodig. Niet als decorstuk naast een slim systeem, maar als tegenkracht. Als iemand die vragen stelt die niet efficiënt zijn. Die morele grenzen bewaakt. Die durft te zeggen: dit klopt niet.
AI praat soepel mee. De echte spanning zit bij ons.
Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga.