Door: Gerson Veenstra
Ook John Maeda (Microsoft) is een graag geziene gast tijdens SXSW. Hij presenteert er al jaren zijn 'Trends in Tech Report'. En dit jaar voelt die voor mij extra relevant. Vooral ook na eerdere sessies deze week waar duidelijk werd dat het internetverkeer meer en meer van AI-agents komt. Leuk als je dan een gebruiksvriendelijke website voor mensen hebt, maar is dat ook goed voor een AI-agent? Het simpele antwoord: nee. Net als SEO GEO wordt, moet je gaan ontwerpen voor agents, is de boodschap.
Maeda bouwt dat in zijn sessie stap voor stap op. Hij begint met een terugblik op eerdere edities van zijn rapport, maar gebruikt die vooral om één verschuiving uit te leggen: ontwerp gaat van schermen en flows naar systemen die een doel uitvoeren. Niet meer elk onderdeel van de interface staat centraal, maar de vraag hoe een agent namens iemand tot een uitkomst komt. Dat is volgens hem de stap van UX naar AX, agentic experience.
Van hindernisbaan naar uitkomst
Maeda zegt dat ontwerp lang draaide om het maken van schermen waar veel mensen naar keken, op testten en aan sleutelden. In die wereld bouwde je, zoals hij het noemt, een route naar een doel. "In werkelijkheid is ontwerp in veel gevallen het ontwerpen van de hindernisbaan. We ontwerpen die hindernisbanen voor de gebruiker, als een reis naar het doel." Daarna zet hij daar meteen de nieuwe situatie naast. "Maar in het AX-tijdperk hoef je dat niet meer te doen. Je geeft de agent je doel, je intentie en die brengt je rechtstreeks naar dat doel."
Die verschuiving maakt hij concreet met het verschil tussen werken voor mensen en werken voor agents. Een mens klikt, leest en vergelijkt. Een agent krijgt een opdracht en gaat daarna zelf op zoek naar de juiste informatie en de juiste actie. Dat verandert dus ook wat er online belangrijk is. Niet alleen een mooie pagina of een logische flow, maar ook een laag die voor machines duidelijk leesbaar is.
We doen dit eigenlijk al langer
Om dat punt te maken haalt Maeda voorbeelden aan van eerdere stappen op het web. Hij zegt dat we al langer systemen helpen om pagina's te begrijpen. SEO is daar een voorbeeld van, net als schema.org. Ook noemt hij llms.txt, een bestand waarmee sites informatie beter leesbaar maken voor AI-systemen. In zijn slot zegt hij dat die beweging niet nieuw is, maar nu wel een volgende fase ingaat.
Hij geeft daarbij een simpel voorbeeld. Een mens wil bij een hotel een goed verhaal lezen. Een agent wil vooral de kern: luxe hotel in Kyoto, 680 dollar per nacht, kaiseki-diner, alleen voor volwassenen, gratis annuleren. Maeda zegt het zo: een mens wil een beschrijving als "Dompel jezelf onder in de tijdloze elegantie van traditioneel Japan", terwijl een agent juist zoekt naar korte, bruikbare kenmerken. Daarmee maakt hij duidelijk wat hij bedoelt met ontwerpen voor agents.
Dat raakt ook aan het dilemma dat ik zelf voel na deze week op SXSW. Aan de ene kant wil je online investeren in menselijke connectie en het mensen zo makkelijk mogelijk maken. Aan de andere kant loopt zoekverkeer terug en moet je ook rekening houden met GEO en met agents die je content en productinformatie lezen. Maeda geeft daar geen simpele oplossing voor, maar hij laat wel zien dat die tweede laag snel belangrijker wordt.
Feedback loops worden belangrijker dan schermen
Een groot deel van de sessie gaat over feedback loops. Maeda gebruikt daar voorbeelden voor uit software en uit auto's met autopilot. Zijn punt: systemen worden pas echt bruikbaar als ze kunnen bijsturen op basis van uitkomst en feedback. Bij code werkt dat volgens hem nu al goed, omdat code vrij direct te controleren is. "In domeinen waar iets goed of fout is, werkt de feedbackloop."
Daarmee schuift ook het werk van ontwerp op. Maeda haalt Don Norman aan en zegt dat ontwerp lange tijd draaide om wat Norman de 'gulf of execution' noemt: hoe help je iemand om iets te doen? Nu verschuift dat volgens hem naar de 'gulf of evaluation': is het goed gedaan, en hoe controleer je dat? De mens verdwijnt dus niet uit het proces, maar krijgt vaker een rol in het beoordelen, goedkeuren en bijsturen.
Dat zie je volgens hem nu al in softwareontwikkeling. Hij laat zien dat AI-tools steeds vaker zelfstandig code schrijven en problemen oplossen. Mensen kijken daarna mee of geven een systeem juist meer ruimte om dingen zelf uit te voeren. De ontwerpvraag wordt dan: hoeveel mens moet er nog in die loop zitten? Of, in zijn woorden, we gaan van ontwerpen voor interactie naar ontwerpen voor 'hoeveel mensen in de loop moeten blijven'.
Taken veranderen sneller dan banen
Maeda koppelt die verandering ook aan werk en aan carrière. Hij zegt dat je minder moet denken in banen en meer in taken. "Denk in taken, niet in banen. Banen worden niet vervangen. Taken wel." Dat zegt hij niet alleen tegen ontwerpers, maar juist ook tegen productmensen en developers die midden in die verandering zitten.
Zijn advies blijft nuchter. Hij zegt dat je je eigen 'slope' moet verhogen: blijf leren, zoek een coach, sluit je aan bij een community en ga vooral zelf aan de slag. Daarbij maakt hij ook een onderscheid tussen klassieke ontwerpvaardigheden en nieuwe vaardigheden. Klassiek ontwerp is volgens hem niet weg, maar het is niet meer genoeg om alleen daarin goed te zijn. Hij noemt computationeel denken belangrijker dan leren programmeren om het programmeren zelf. Zijn simpele antwoord op de vraag of je moet leren coderen is dan ook: nee, maar je moet wel computationeel leren denken.
Ontwerpen voor agents vraagt om andere output
In het laatste deel van zijn verhaal wordt Maeda het concreetst. Hij zegt dat large language models bepaalde vormen van informatie makkelijker verwerken, zoals markdown, JSON en YAML. Ook noemt hij een voorbeeld van Cloudflare, waarbij een website niet alleen HTML kan teruggeven maar ook markdown met de hoofdinhoud. Dat past bij zijn grotere punt: veel elementen die we voor mensen hebben toegevoegd, zijn voor agents niet altijd nuttig.
Dat betekent niet dat het menselijke web verdwijnt. Wel dat er een extra laag bij komt. Voor mensen blijft een goed verhaal, een helder merk en een fijne ervaring belangrijk. Voor agents telt of informatie direct te lezen, te begrijpen en te gebruiken is. Maeda zegt aan het eind dan ook dat we eerst websites maakten voor mensen, daarna structuur toevoegden voor zoekmachines en nu in een fase komen waarin we veel explicieter gaan labelen voor agents.
Als je niet van verandering houdt
Maeda sluit af zoals hij vaker doet: met een reeks korte observaties die vooral bedoeld zijn als aansporing. Verandering is volgens hem niet nieuw. Mensen waren ook bang voor eerdere technologische sprongen. Alleen is het tempo nu veel hoger. Daarom zegt hij: "Als je niet van verandering houdt, ga je irrelevantie nog minder leuk vinden."
Wie online ontwerpt, schrijft of bouwt, werkt niet meer alleen voor de mens aan de andere kant van het scherm. Er kijkt steeds vaker ook een agent mee. En die stelt heel andere eisen aan wat een goede ervaring is.
Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga.