Hello Again: Restoring Voices with AI
Door: Gerson Veenstra
Ik wist dat ik met deze sessie een risico liep, maar dat ik al binnen een paar minuten in tranen zou zijn, had ik niet verwacht. Misschien omdat ik in het afgelopen jaar, waarin ik te horen kreeg dat ik snel zou overlijden, ook wel eens heb gedacht: zal ik een AI-stem maken van mijzelf? We kunnen heel kritisch zijn over AI en dat is vaak terecht, maar dit is een fantastisch voorbeeld van de toegevoegde waarde van AI. AI for good.
'Hello Again: Restoring Voices with AI' draaide om een simpele maar grote vraag: wat gebeurt er als iemand niet alleen zijn stem verliest, maar ook een deel van zijn identiteit? In deze SXSW-sessie lieten ElevenLabs, moderator Kamala Avila-Salmon, medeoprichter Mati Staniszewski, Rebecca Gayheart Dane en ALS-advocaat Yvonne Johnson zien dat AI hier niet afstandelijk of koud voelt, maar juist heel menselijk.
Dat bleek al in de opening. Sophia Noel, die meewerkte aan het impactprogramma en de docuserie '11 Voices', zette meteen neer waar het hier echt om ging. Een stem is niet alleen geluid, zei ze. Een stem is identiteit, persoonlijkheid en een manier om contact te maken met de mensen om je heen. En als iemand die stem verliest door ziekte of letsel, dan verdwijnt er dus veel meer dan alleen een manier om woorden uit te spreken.
Yvonne liet voelen wat er echt op het spel staat
Het emotionele hart van de sessie was Yvonne Johnson. Zij leeft met ALS en gebruikt een met AI herstelde versie van haar eigen stem. In de film en op het podium maakte ze pijnlijk duidelijk wat er verloren gaat als spreken steeds moeilijker wordt. "Mijn stem is een groot deel van mijn identiteit. Mijn stem was onderdeel van mijn persoonlijkheid", zegt ze.
Dat is de kern van de hele sessie. Want als je stem verandert of verdwijnt, raak je niet alleen woorden kwijt. Je raakt ook een deel van jezelf kwijt. Yvonne vertelde hoe ze eerst volop meedeed in gesprekken en later steeds meer aan de zijlijn kwam te staan. Niet omdat ze niets meer te zeggen had, maar omdat haar stem haar in de steek liet. Ze omschrijft hoe ze van actief deelnemen verschoof naar luisteren, observeren en hopen dat ze nog mee kon doen.
Juist dat gevoel van isolatie maakte veel indruk. Deze technologie gaat dus niet alleen over communicatie, maar ook over meedoen. Over gehoord worden. Over niet uit beeld raken in je eigen leven.
Daarom kwam haar uitspraak 'ALS definieert mij niet', ook zo sterk binnen. Dat was duidelijk haar boodschap aan de zaal: kijk niet alleen naar de ziekte, maar naar de mens zelf. Ik ben het daar helemaal mee eens en heb dat ook al vaker bepleit: je bent meer dan een patiënt.
Het moment dat de zaal stil kreeg
Het sterkste moment van de sessie was het fragment waarin Yvonne haar AI-stem gebruikt tijdens een vernieuwing van haar trouwgeloften. Dat was geen demonstratie van een handige tool, maar een intiem moment dat opeens weer mogelijk werd.
Ze vertelde dat er maar 10 tot 15 minuten aan oude WhatsApp-berichten of andere opnames nodig waren om haar stem terug te halen. Toen ze die voor het eerst hoorde, dacht ze: "Ja, ik ben terug."
Dat is misschien wel de zin die het beste samenvat waar deze sessie over ging. Niet: de techniek werkt. Niet: wat bijzonder dat dit kan. Maar: ik ben terug. Die toepassing van AI geeft iemand dus niet alleen een hulpmiddel, maar ook herkenning, eigenheid en een stuk waardigheid terug.
In dat fragment zegt ze tegen haar man: "Vandaag wil ik publiekelijk mijn liefde en dankbaarheid uitspreken." Juist omdat dat met haar eigen stem gebeurt, komt het zo hard binnen. Het is geen vervanging van iets menselijks, maar juist een manier om iets menselijks terug te brengen.
Het gaat om regie, niet alleen om techniek
Kamala Avila-Salmon sloeg de spijker op zijn kop toen ze zei dat het herstellen van iemands stem niet alleen om communicatie gaat, maar om empowerment. Dat woord kwam vaker terug en terecht. Een herstelde stem geeft iemand niet alleen een manier om iets over te brengen, maar ook meer regie over hoe dat gebeurt.
Rebecca Gayheart Dane maakte dat nog concreter vanuit haar ervaring met haar overleden man Eric Dane. Zij vertelde dat de stem die ElevenLabs voor hem ontwikkelde niet alleen klonk als hij, maar ook zijn expressie terugbracht. Zijn humor. Zijn manier van praten. Zelfs, zoals zij het mooi omschreef, de glimlach in zijn stem.
Dat detail is belangrijk. We praten vaak over AI alsof het vooral gaat over snelheid, schaal en efficiëntie. Hier ging het juist over nuance. Over de kleine menselijke kenmerken die iemand tot zichzelf maken.
Rebecca zei ook iets wat bleef hangen: het is makkelijk om voor iemand anders te communiceren, maar niet om je voor iemand anders uit te drukken. Precies daar zit het verschil. Een partner of verzorger helpt misschien met praktische communicatie, maar neemt niet de unieke stem van die persoon over. Juist daar maakt deze toepassing van AI het verschil.
Dit is geen robotstem, maar een menselijk hulpmiddel
Mati Staniszewski legde uit hoe het proces werkt. Als er oude opnames bestaan, gebruikt ElevenLabs die om een stem terug op te bouwen. Daarna volgt het finetunen: klopt het accent, de intonatie, het ritme, de stijl? Pas daarna komt die stem in een app of op een apparaat waarmee iemand die in het dagelijks leven gebruikt.
Belangrijk is dat dit proces snel gaat. Volgens Mati soms in drie of vier dagen. Dat is bij aandoeningen als ALS extra relevant, omdat tijd dan kostbaar is. Snelheid is hier geen luxe, maar noodzaak.
Ook Yvonne liet zien hoe praktisch dat in het dagelijks leven werkt. Op haar telefoon of tablet typt ze wat ze wil zeggen, waarna haar eigen stem het uitspreekt. En gelukkig zat daar ook humor in. Ze zei dat je met de app ook alvast gesprekken kunt opslaan, of iemand eens goed de waarheid kunt zeggen. Dat soort luchtige momenten maakten de sessie menselijk, zonder de zwaarte van het onderwerp weg te drukken.
Dit is een fragment van de sessie waarbij Yvonne laat zien en horen hoe ze haar AI-stem gebruikt:
Waar ElevenLabs naartoe wil
Interessant was dat de sessie niet bleef hangen bij wat er nu al mogelijk is. Mati schetste ook waar ElevenLabs naartoe wil en dat maakte het verhaal breder.
Volgens hem gaat audio een standaardvorm worden voor verhalen, met een veel grotere diversiteit aan stemmen. Niet steeds dezelfde neutrale of generieke stem, maar stemmen die echt verschillen in klank, achtergrond en karakter. Dat sluit goed aan bij wat eerder in de sessie werd gezegd: als technologie menselijker wordt, dan hoort daar ook meer variatie in stemmen bij.
Daarnaast wil ElevenLabs taalbarrières afbreken. Het idee is dat iemand straks in een andere taal kan spreken, maar wel met zijn of haar eigen stem en accent. Dat is een groot idee, maar in deze context voelde het logisch. Want als een stem zo sterk verbonden is met iemands identiteit, dan is het veelzeggend dat juist die identiteit ook overeind moet blijven als iemand over grenzen of talen heen communiceert.
En er zat nog een derde gedachte onder: stem wordt een steeds belangrijker onderdeel van hoe we technologie gebruiken. Niet als iets kunstmatigs dat tussen mens en machine in hangt, maar als een natuurlijkere manier van contact. Juist in deze sessie voelde dat niet als toekomstpraat, maar als een logisch vervolg op wat er nu al gebeurt.
'AI for good' kreeg hier echt betekenis
Het centrale idee van de sessie was helder: AI hoeft niet alleen iets te vervangen. AI kan ook iets herstellen. Dat klinkt simpel, maar het schuift het gesprek over kunstmatige intelligentie wel meteen een andere kant op.
Dat bleek ook uit de reacties op het podium. Rebecca noemde dit het beste voorbeeld van AI die op een goede manier wordt ingezet. Yvonne keek vooruit en zei dat AI levens verandert van mensen met non-standaard spraak, omdat zij daarmee weer zelfstandig voor zichzelf spreken, hun zelfvertrouwen terugpakken en hun identiteit vasthouden.
Dat was misschien wel de belangrijkste boodschap van deze sessie. De discussie over AI gaat vaak over angst: banen verdwijnen, mensen raken de controle kwijt, technologie wordt onpersoonlijk. Die zorgen bestaan en vaak terecht. Maar hier zag ik een toepassing die precies de andere kant op beweegt. Deze technologie maakt een mens niet kleiner, maar hoorbaarder.
Waarom dit verhaal blijft hangen
Wat deze sessie zo sterk maakte, was dat niemand AI neerzette als wondermiddel. Het ging niet om een grootse belofte dat technologie alles oplost. Het ging om iets veel menselijkers: een stukje van jezelf terugkrijgen.
Yvonne liet zien dat een stem niet alleen geluid is, maar ook humor, liefde, karakter en aanwezigheid. Rebecca liet zien wat dat voor een gezin betekent. En ElevenLabs liet zien dat technologie pas echt waarde krijgt als die aansluit op een menselijk probleem dat ertoe doet.
Misschien is dat ook waarom deze sessie zo binnenkwam. Niet omdat hier de meest spectaculaire AI-toepassing stond, maar omdat hier iets anders gebeurde: technologie verdween even naar de achtergrond en de mens kwam weer vol in beeld.
Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga.