Door: Gerson Veenstra
Toen ik deze sessie zag, moest ik denken aan een opdracht die we laatst moesten doen tijdens een leiderschapstraining. In een spelvorm was het doel om in groepjes zoveel mogelijk punten te scoren. Instinctief begon elk groepje voor zich. Om het beste groepje te worden. Maar na een tijdje kwam het besef: als we niet per groepje werken, maar met z'n allen, halen we een veel beter resultaat. Het was precies de les van die dag en het onderwerp van deze sessie. Waarom we vaak in de concurrentiestand schieten, maar met samenwerken meer bereiken en hoe je dat dan verandert.
Ruchika T. Malhotra gebruikt die gedachte als vertrekpunt voor haar boek 'Uncompete'. In gesprek met Amy Gallo zet ze vooral een reeks misverstanden over concurrentie recht. Haar kernpunt: competitie is geen natuurwet maar een keuze. En samenwerking is volgens haar vaak een betere keuze.
Concurrentie is niet vanzelfsprekend
Malhotra zegt dat veel ideeën over competitie diep ingesleten zijn. Bijvoorbeeld dat er maar beperkte ruimte is voor succes. Of dat competitie nodig is om te innoveren, vooruit te komen en gemotiveerd te blijven. Een van de hardnekkigste misverstanden vindt zij het idee dat mensen van nature competitief zijn.
Daar zet ze een andere uitleg tegenover. Volgens haar zijn mensen niet "hardwired to compete". Ze zegt juist dat samenwerking ons als soort ver heeft gebracht. In haar woorden: "Wat ons als soort zo lang heeft laten leven en ons op dit niveau heeft laten innoveren, is onze radicale samenwerking."
Ze maakt daarbij een onderscheid tussen concurreren en vergelijken. Vergelijken hoort volgens haar wel bij mensen. We kijken naar anderen en wegen af of iemand een bedreiging is of juist bij onze groep hoort. Maar dat is iets anders dan steeds de strijd met elkaar aangaan.
De prijs van een competitieve cultuur
In het gesprek komt ook naar voren wat competitie met mensen doet. Amy Gallo vertelt over haar dochter, die als kind geen plezier had in sport omdat ze de competitie niet fijn vond. Malhotra herkent dat via haar eigen zoon. Hij hield van leren en had het moeilijk met georganiseerde sport. Na voetbaltrainingen kwam hij huilend thuis omdat andere jongens hem plaagden.
Malhotra koppelt dat niet alleen aan kinderen of sport. Ze zegt dat veel systemen zo zijn ingericht dat mensen het gevoel krijgen dat ze overal moeten concurreren: op school, in hun loopbaan en zelfs in hun vrije tijd. Dat voedt ook angst om te falen.
Ze zegt dat die druk extra scherp uitpakt voor groepen die al minder ruimte krijgen. In haar werk rond leiderschap, gelijkwaardigheid en inclusie zag ze vaak dezelfde reflex terug: als de ene groep vooruitkomt, moet een andere groep wel verliezen. Dat noemt ze nul-somdenken. Ze geeft als voorbeeld de reactie op leiderschapsprogramma's voor vrouwen, waar dan meteen de vraag achteraan komt wat dat voor mannen betekent.
'Radicale gulheid' als praktijk
Een van de ideeën die Malhotra het meest benadrukt, is "radical generosity". Daarmee bedoelt ze dat je anderen helpt, aanmoedigt en zichtbaar maakt zonder direct iets terug te verwachten op precies dezelfde manier.
Ze gebruikt daarvoor ook haar eigen ervaring met Amy Gallo. Gallo begeleidde een artikel van Malhotra voor Harvard Business Review en hielp haar daarna verder door haar werk actief onder de aandacht te brengen. Malhotra zegt daarover: "Ik zal nooit vergeten hoe het voelde om gevraagd te worden. En uitgenodigd te worden en dat niveau van gulheid te krijgen zonder reden."
Gallo vult aan dat gulheid ook iets vraagt van degene die het doet: initiatief. Juist dat proactieve element komt vaker terug in het gesprek. Niet wachten tot later maar meteen iemand introduceren, een bericht sturen of iemand publiekelijk waardering geven.
Malhotra maakt het ook concreet. Wie twee mensen met elkaar wil verbinden, hoeft dat niet ingewikkeld te maken. Vraag bijvoorbeeld om een korte, doorstuurbare introductie en maak het zo makkelijk mogelijk voor jezelf. De stap hoeft niet groot te zijn om toch effect te hebben.
Jaloezie ombuigen
Een ander belangrijk punt in de sessie gaat over afgunst. Malhotra zegt dat sociale media die gevoelens vaak aanwakkeren. Ze maakt onderscheid tussen twee vormen: kwaadaardige afgunst en motiverende afgunst.
Bij de eerste vorm wil je iemand omlaaghalen of ga je jezelf kleiner maken. Bij de tweede kijk je naar iemands succes en vraag je je af wat dat zegt over wat jij zelf wilt. Ze noemt dat "benign or motivational envy".
Dat werkt volgens haar alleen als je even stopt en eerlijk kijkt naar je eigen reactie. Zie je iets bij een ander dat jij ook wilt, dan gaat het erom die energie te gebruiken als brandstof in plaats van als aanval. Gallo zegt dat zij dat soms heel praktisch toepast door zichzelf te dwingen een oprecht compliment te formuleren wanneer ze merkt dat jaloezie opspeelt.
Rust als verzet tegen de drang om mee te doen
Op SXSW zelf krijgt dat idee nog een extra laag. Gallo noemt het festival tegelijk samenwerkend en competitief. Je ontmoet makkelijk nieuwe mensen en wisselt ideeën uit, maar er is ook steeds de vraag of je wel op de juiste plek bent, genoeg contacten legt en niets mist.
Malhotra zegt dat je daar alleen uit komt door bewust keuzes te maken en rust in te bouwen. Ze haalt daarbij 'JOMO' aan: the joy of missing out. Niet overal bij zijn, niet alles volgen en daar ook vrede mee hebben. Ze noemt dat geen makkelijke opgave, maar wel een manier om los te komen van de constante druk om overal tegelijk te zijn.
Dat verbindt ze ook aan een bredere kritiek op prestatiecultuur. Ze verwijst naar onderzoek over verschillende vormen van rust en noemt onder meer zintuiglijke rust: weg van schermen en weg van de continue stroom aan prikkels. Volgens haar hoort ook dat bij het loslaten van competitie.
Meer keuze dan we denken
Later in het gesprek trekt Gallo een lijn naar AI. Ze noemt de snelle ontwikkeling daar een "arms race". Malhotra reageert daarop met dezelfde boodschap die ze eerder in de sessie al neerzet: mensen hebben meer keuze en macht dan ze vaak denken.
Ze zegt letterlijk: "Je hebt echt meer macht en keuze dan je denkt." Daarna geeft ze een voorbeeld uit haar eigen huishouden. Zij en haar partner stopten bewust met een betaald abonnement op OpenAI nadat ze meer lazen over privacy, data en arbeidsomstandigheden in de keten daarachter. Haar punt is niet dat iedereen precies dezelfde keuze moet maken, maar dat deelname niet vanzelfsprekend hoeft te zijn.
Aan het einde trekt Malhotra het onderwerp naar haar eigen leven. Ze noemt 'Uncompete' een liefdesbrief aan haar moeder. In haar verhaal staan twee modellen tegenover elkaar: een vader die volgens haar sterk door competitie werd gedreven en een moeder die juist samenwerking, erkenning en rust belichaamde. In die laatste houding vond Malhotra het voorbeeld voor het leven en werken waar ze in dit gesprek voor pleit.
Verantwoording: dit verslag is een combinatie van zelf geschreven tekst en tekst van ChatGPT op basis van het transcript van de sessie. Hier kun je lezen hoe ik te werk ga.
